Stefania Gardecka, związana z Teatrem Laboratorium w latach 1966–1984, zaprasza na cztery autorskie Wędrówki „Śladami Grotowskiego”. Będą miejsca, anegdoty, prywatne wspomnienia, listy, a nawet jedno „królestwo”, którego na co dzień ciekawscy zobaczyć nie mogą.
fot. Jan K. Fiołek
Można znać daty, tytuły przedstawień, kolejne etapy pracy Teatru Laboratorium. Można czytać Grotowskiego, oglądać archiwalne fotografie i nagrania, znać historię „Akropolis”, „Księcia Niezłomnego” czy „Apocalypsis cum figuris”. Jest jednak jeszcze inna historia – zapisana w pamięci ludzi, którzy byli wtedy obok. Pamiętają pomieszczenia, drzwi, codzienne rytuały, sytuacje zabawne i zwyczajne, nazwiska ludzi pozostających zazwyczaj poza główną narracją.
Taką historię Wrocławia i Teatru Laboratorium chce opowiedzieć Stefania Gardecka.
Od października 2026 do stycznia 2027 roku poprowadzi cztery autorskie Wędrówki „Śladami Grotowskiego”. Pierwsza rozpocznie się 22 października przed drzwiami dawnego Teatru Laboratorium. Ostatnia odbędzie się 14 stycznia, dokładnie w 28. rocznicę śmierci Jerzego Grotowskiego.
Gardecka zna świat Laboratorium z własnego doświadczenia. Pracowała w dziale organizacyjnym teatru w latach 1966–1984, a więc przez osiemnaście lat współpracowała z Grotowskim i ludźmi tworzącymi jeden z najważniejszych zespołów w historii XX-wiecznego teatru.
Dlatego od razu zastrzega, że uczestnicy nie powinni spodziewać się akademickiego wykładu.
„Nie będą to akademickie wykłady o historii Teatru, lecz moje opowieści o rzeczach i miejscach mniej znanych. Połączę tzw. oficjalną historię z anegdotą, wspomnieniami i topografią codzienności, wykorzystując przy okazji czytane fragmenty mojej książki” – zapowiada.
W tych słowach kryje się chyba najciekawsza obietnica całego projektu. Wrocław stanie się mapą pamięci, po której prowadzi świadek wydarzeń. Gardecka chce pokazać miejsca łatwe do przeoczenia, czasem niedostępne, czasem pozornie zupełnie zwyczajne. Dopiero opowieść nadaje im znaczenie.
Historia wielkiego teatru składa się przecież również z codzienności. Ktoś otwierał drzwi, odbierał telefony, organizował wyjazdy, czekał, rozmawiał, obserwował próby i spotkania. Wielka legenda po latach porządkuje rzeczywistość według własnych praw: pozostawia nazwiska, daty, fotografie i przełomowe wydarzenia, a gubi drobiazgi. Gardecka chce po te drobiazgi wrócić.
Wędrówki mają również pomóc w oddzieleniu udokumentowanych zdarzeń od mitów, które przez dziesięciolecia narosły wokół Grotowskiego. Jej bohater ma odzyskać ludzki wymiar – ze swoimi przyzwyczajeniami, relacjami, sposobem bycia i codziennością.
Już pierwsze spotkanie przyniesie niespodziankę. Uczestnicy mają trafić do miejsca określonego przez organizatorów jako „królestwo Czesława Szarka”, na co dzień niedostępnego dla ciekawskich. Czym owo królestwo było i dlaczego znalazło się na trasie? Gardecka zamierza wyjaśnić to dopiero podczas Wędrówki.
Każde spotkanie przeznaczone jest dla zaledwie piętnastu osób. Wędrówki potrwają od dwóch do trzech godzin, a kolejne rozpoczną się w różnych punktach Wrocławia. Kameralna formuła ma znaczenie: uczestnicy będą mogli rozmawiać z prowadzącą, pytać, dopowiadać własne historie.
Pierwsza Wędrówka, zatytułowana „Początki”, odbędzie się 22 października. Kolejne – „Codzienność” 12 listopada oraz „Wydarzenia” 17 grudnia. Cykl zamknie styczniowe spotkanie „Listy do…”.
I właśnie finał zapowiada się szczególnie.
14 stycznia 2027 roku minie 28 lat od śmierci Jerzego Grotowskiego. Gardecka proponuje, aby zamiast kolejnej oficjalnej rocznicy powstało spotkanie zbudowane z pamięci tych, którzy Grotowskiego znali, oraz tych, którzy zetknęli się z nim dopiero poprzez jego teatr, teksty i książki.
Pomysł ma bardzo osobiste źródło.
„Pomyślałam o listach. Często brakowało mi Jego obecności, pisałam wówczas do Niego. Nie wysyłałam ich – nie chciałam niepokoić Grota swoimi sprawami. Był już wtedy bardzo chory. Ale zachowałam je. Być może przeczytam jeden z nich podczas tej rocznicowej Wędrówki” – pisze Gardecka.
Teraz zachęca innych, aby także napisali do Grotowskiego.
Adresatem może być człowiek zapamiętany osobiście, dawny współpracownik, mistrz poznany po latach albo twórca, którego ktoś nigdy nie spotkał, lecz którego idee okazały się ważne. Autorzy listów będą mogli przeczytać je podczas styczniowej Wędrówki. Mogą pisać także osoby, które 14 stycznia nie pojawią się we Wrocławiu – również mieszkające poza Polską.
„Możecie później, podczas styczniowego spotkania, przeczytać swój list – dzięki temu Grot będzie bliżej nas” – zachęca Gardecka.
Jest jeszcze jedna możliwość. Listy, których autorzy nie zechcą publicznie odczytywać ani cytować, mogą zostać przekazane do archiwum Instytutu im. Jerzego Grotowskiego. W ten sposób prywatny zapis współczesnej pamięci stanie się materiałem dla przyszłych badaczy.
Gardecka zachęca również do przyniesienia na styczniowe spotkanie pamiątek związanych z Grotowskim.
Ten pomysł ciekawie odwraca zwykły kierunek patrzenia na archiwum. Zamiast kolejny raz pytać wyłącznie, co pozostało po Grotowskim, można zobaczyć, co pozostało w ludziach: wspomnienie spotkania, fotografia, przedmiot, pytanie, zdanie zapisane wiele lat później. Także list, którego adresat już nie przeczyta.
22 października 2026, godz. 17.00 – Wędrówka 1. „Początki”
„Przed drzwiami Teatru Laboratorium”
Zbiórka: Przejście Żelaźnicze, Rynek-Ratusz 27, Wrocław
Zgłoszenia: do 15 października 2026
12 listopada 2026, godz. 17.00 – Wędrówka 2. „Codzienność”
17 grudnia 2026, godz. 17.00 – Wędrówka 3. „Wydarzenia”
14 stycznia 2027, godz. 18.00 – Wędrówka 4. „Listy do…”
Spotkanie w 28. rocznicę śmierci Jerzego Grotowskiego.
Udział we wszystkich Wędrówkach jest bezpłatny. Każda grupa będzie liczyła maksymalnie 15 osób. Zgłoszenie wymaga wypełnienia karty dołączonej do anonsu i przesłania jej na adres sladamigrotowskiego@grotowski-institute.pl. Nabór będzie prowadzony osobno przed każdym spotkaniem, a wybrane osoby otrzymają zaproszenie drogą mailową.
Listy, pytania i uwagi dotyczące styczniowej Wędrówki można kierować bezpośrednio do Stefanii Gardeckiej na adres stefagardecka@gmail.com.
