Od 7 do 11 października w Ursynowskim Centrum Kultury „Alternatywy” odbędzie się 26. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Mimu.
© Simon Wachter
Artyści z dziewięciu krajów, pięć festiwalowych dni, teatr maski, pantomima, teatr fizyczny i wizualny, iluzja, lalka oraz spotkania i warsztaty. Od 7 do 11 października w Ursynowskim Centrum Kultury „Alternatywy” odbędzie się 26. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Mimu. Teatr dla Wszystkich jest patronem medialnym wydarzenia.
Międzynarodowy Festiwal Sztuki Mimu wraca do Warszawy po raz 26. Tegoroczna edycja odbędzie się od 7 do 11 października w Ursynowskim Centrum Kultury „Alternatywy”, a do Warszawy przyjadą artyści i zespoły z Finlandii, Niemiec, Francji, Polski, Hiszpanii, Kolumbii, Włoch, Słowenii i Szwecji. Program obejmuje pantomimę, teatr fizyczny i wizualny, teatr maski i przedmiotu, warsztaty mistrzowskie oraz wystawę fotografii teatralnej.
Festiwal od lat zajmuje szczególne miejsce na teatralnej mapie Polski, konsekwentnie prezentując sztukę mimu oraz rozmaite odmiany współczesnego teatru pozawerbalnego. Tegoroczny program dobrze pokazuje, jak daleko współczesna pantomima odeszła od jej obiegowego wyobrażenia. Gest i ciało spotykają się tu z choreografią, iluzją sceniczną, lalką, maską, muzyką, światłem i animowanym przedmiotem.
Dyrektorem artystycznym festiwalu jest Bartłomiej Ostapczuk, aktor-mim, reżyser teatru wizualnego, autor choreografii i ruchu scenicznego oraz pedagog pantomimy. Jest pomysłodawcą i założycielem Warszawskiego Centrum Pantomimy oraz Teatru Pantomimy Mimo. Aktorstwa i reżyserii uczył się w Polsce, Stanach Zjednoczonych i Hiszpanii, od ponad dwóch dekad reżyseruje przedstawienia, a jako aktor występował na scenach Europy, Azji, obu Ameryk i Oceanii. Współpracował m.in. z Robertem Wilsonem, Leszkiem Mądzikiem, Mariuszem Trelińskim, Krzysztofem Warlikowskim i Mikołajem Grabowskim. Jest również autorem książki „Warszawska pantomima – sztuka poza słowami 1970–2023”.
Ostapczuk od lat zajmuje się także edukacją. Prowadzi w Warszawie Studio Pantomimy i wykłada gościnnie w szkołach teatralnych w Polsce i za granicą. Jego działalność artystyczna i pedagogiczna obejmuje teatr pantomimy, teatr wizualny i niewerbalny oraz pracę nad ruchem scenicznym.
Jak zapowiada tegoroczną edycję, festiwal ma pokazywać pantomimę jako współczesną, stale rozwijającą się dziedzinę teatru. W programie spotkają się różne tradycje i sposoby pracy z ciałem, obrazem, przedmiotem oraz sceniczną ciszą.
Festiwal otworzy 7 października fińskie „Tempo” Kalle Nio i Fernando Melo, które zostanie pokazane także następnego wieczoru. Spektakl opowiada o czasie, jego przyspieszaniu, zwalnianiu i chwilach, kiedy pozornie zupełnie się zatrzymuje.
Reżyser Kalle Nio jest artystą wizualnym i iluzjonistą, Fernando Melo odpowiada za choreografię, a muzykę stworzył Samuli Kosminen. Twórcy łączą ruch, obraz, tekst z offu oraz iluzję sceniczną. Czas może się cofać, prawa grawitacji zostają zawieszone, a pozbawione słów sceny współistnieją z rytmem metronomów, muzyką i tekstem Harry’ego Salmenniemiego.
Nio łączy w swojej pracy teatr, sztuki wizualne, magię sceniczną i współczesne technologie obrazu. Melo pracuje jako choreograf i twórca ruchu w międzynarodowym środowisku tańca i teatru fizycznego. Ich wspólny spektakl budowany jest z precyzyjnie komponowanych obrazów, w których równie ważne pozostają ciało, rytm i iluzja.
9 października odbędzie się Wieczór Współczesnej Pantomimy, jeden ze stałych i najważniejszych elementów festiwalu. W tym roku wystąpią artyści z Polski, Francji, Hiszpanii, Kolumbii i Włoch.
Publiczność zobaczy krótkie etiudy i formy reprezentujące różne odmiany teatru pozawerbalnego. Klasyczne techniki pantomimy sąsiadować będą z teatrem fizycznym i współczesnymi poszukiwaniami opartymi na ruchu i obrazie. Formuła wieczoru pozwala podczas jednego spotkania zobaczyć artystów pracujących w odmiennych tradycjach i porównać ich sposoby budowania scenicznej narracji bez słów.
10 października na festiwalowej scenie pojawi się Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach ze spektaklem „Moja wyspa”.
Przedstawienie poprzez ruch, obraz i muzykę opowiada o przyjaźni, samotności, potrzebie bliskości i poszukiwaniu własnego miejsca. Bohaterowie podróżują, gubią się, budują i burzą kolejne światy. Sama wyspa zmienia się wraz z ich emocjami: bywa przestrzenią zabawy i przygody, a po chwili miejscem tęsknoty i skupienia. Spektakl adresowany jest zarówno do młodszych, jak i starszych widzów.
Obecność kieleckiego „Kubusia” w programie ma również swoje uzasadnienie w historii tej sceny. Teatr od lat wprowadza do repertuaru przedstawienia pantomimy i rozwija formy oparte na ruchu, obrazie oraz teatralnej ciszy.
Tego samego dnia francuski DÍRTZthéâtre pokaże „ShortStories”, tryptyk poświęcony spotkaniu ludzkiego ciała i lalki. Twórcy łączą fizyczny teatr lalek z pantomimą, wykorzystując precyzję animacji i choreografię.
Na „ShortStories” składają się trzy części: „ALIAS”, „Nonna(s) don’t cry” oraz „Le troisième Pas”. Pierwsza opowiada o człowieku poszukującym własnego drugiego „ja”. Druga przygląda się starzeniu oraz relacjom między pokoleniami. W trzeciej dwoje tancerzy-lalkarzy i jedna lalka tworzą zmienne układy solowe, duety i trio.
DÍRTZthéâtre założyli w 2018 roku Jolanda Löllmann i Charlie Denat. Artyści poruszają się pomiędzy pantomimą, tańcem, cyrkiem i teatrem lalek, przywiązując szczególną wagę do jakości ruchu i precyzji animacji. „ShortStories”, pierwsza realizacja zespołu, otrzymywała nagrody na międzynarodowych festiwalach za połączenie teatru lalek z tańcem, animację oraz warstwę dźwiękową.
Finał 26. edycji należy do Familie Flöz, jednej z najbardziej rozpoznawalnych europejskich grup zajmujących się współczesnym teatrem maski. 11 października niemiecki zespół pokaże „Feste”.
Akcja rozgrywa się w okazałym domu nad morzem, w którym trwają przygotowania do wesela. Goście mają zobaczyć elegancję i perfekcyjnie przygotowaną uroczystość. Na zapleczu pracują ludzie odpowiedzialni za cały mechanizm święta: kucharze, sprzątaczki, dozorcy i obsługa. Wśród pośpiechu i napięcia każdy z nich próbuje utrzymać swoje miejsce w wyraźnie określonej hierarchii.
Porządek zakłóca pojawienie się ciężarnej kobiety z plecakiem, która szuka schronienia. Jej obecność stopniowo zmienia relacje między ludźmi. Za fasadą weselnej uroczystości rozwija się druga historia, poświęcona kruchości życia, potrzebie bliskości, godności i szczęścia. „Feste” łączy baśniową poetykę, tragikomedię i mroczny slapstick.
Familie Flöz powstało ze środowiska Folkwang University of the Arts w Essen i od lat rozwija własny język teatru maski. Spektakle zespołu rodzą się w kolektywnym procesie obejmującym improwizację, pisanie i pracę aktorską. Nieruchoma maska dzięki ciału aktora, jego rytmowi i gestowi otrzymuje zadziwiającą zdolność wyrażania emocji.
Festiwal nie kończy się na spektaklach. 10 października Felipe Vélez Martínez i Mireia Rigol poprowadzą warsztaty „Magiczny realizm przedmiotu”, poświęcone współczesnemu językowi pantomimy, fizycznej obecności aktora oraz budowaniu wypowiedzi scenicznej bez słów.
Dzień później Jolanda Löllmann i Charlie Denat z DÍRTZthéâtre poprowadzą mistrzowski warsztat „Ciało, przedmiot, lalka. Warsztat teatru fizycznego i animowanej formy”. Uczestnicy zajmą się relacją wykonawcy z obiektem, jakością ruchu, rytmem oraz precyzją animacji.
11 października odbędą się także „Spotkania z Pantomimą” prowadzone przez Bartłomieja Ostapczuka. Warsztaty i spotkanie są wydarzeniami bezpłatnymi.
Przez wszystkie pięć dni będzie można oglądać również wystawę fotografii teatralnej Macieja Zakrzewskiego, dokumentującego poprzednie edycje festiwalu. W przypadku pantomimy fotografia otrzymuje szczególną rolę: zatrzymuje napięcie ciała i gest, które podczas przedstawienia istnieją przez ułamek sekundy, zapisując jednocześnie historię warszawskiego festiwalu.
7 października, godz. 19.00
„Tempo” – Kalle Nio / Fernando Melo, Finlandia
8 października, godz. 19.00
„Tempo” – Kalle Nio / Fernando Melo, Finlandia
9 października, godz. 19.00
Wieczór Współczesnej Pantomimy – Polska / Francja / Hiszpania / Kolumbia / Włochy
10 października, godz. 18.00
„Moja wyspa” – Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach
10 października, godz. 19.30
„ShortStories” – DÍRTZthéâtre, Francja
11 października, godz. 19.00
„Feste” – Familie Flöz, Niemcy
Wydarzenia dodatkowe – wstęp bezpłatny:
10 października, godz. 11.00–14.00 – Felipe Vélez Martínez i Mireia Rigol, „Magiczny realizm przedmiotu”
11 października, godz. 11.00–14.00 – Jolanda Löllmann i Charlie Denat, „Ciało, przedmiot, lalka”
11 października, godz. 17.00 – „Spotkania z Pantomimą”, prowadzenie: Bartłomiej Ostapczuk
7–11 października – wystawa fotografii teatralnej Macieja Zakrzewskiego.
Organizatorem 26. Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Mimu jest Fundacja Warszawskiego Centrum Pantomimy, a miejscem prezentacji i współorganizatorem Ursynowskie Centrum Kultury „Alternatywy”. Projekt współfinansuje m.st. Warszawa oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury.
Teatr dla Wszystkich jest patronem medialnym 26. Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Mimu.
