16 października Teatr Wielki – Opera Narodowa otworzy premierową część sezonu 2026/27 światową prapremierą „Matek Chersonia” Maxima Kolomiietsa.
fot. Krzysztof Bieliński / TW-ON
Nowa opera ukraińskiego kompozytora, napisana do libretta amerykańskiego dramatopisarza George’a Branta, podejmuje temat uprowadzania i deportacji ukraińskich dzieci podczas rosyjskiej inwazji. Spektakl reżyseruje Barbara Wysocka, a kierownictwo muzyczne objęła Keri-Lynn Wilson. Przedsięwzięcie ma również wymiar międzynarodowy: „Matki Chersonia” zostały współzamówione i powstają jako koprodukcja Teatru Wielkiego – Opery Narodowej oraz nowojorskiej Metropolitan Opera.
Warszawska prapremiera będzie pierwszym pełnym scenicznym wystawieniem dzieła. Metropolitan Opera zapowiada jego nowojorską premierę na kwiecień 2028 roku. Tym samym nowa opera Kolomiietsa rozpoczyna swoją sceniczną historię w Warszawie, zanim znajdzie się w repertuarze jednej z najważniejszych scen operowych świata.
Teatr Wielki – Opera Narodowa przywołuje przy tej premierze słowa Ołeny Zełenskiej z 2024 roku: „Nie przyzwyczajajcie się do naszego cierpienia”. „Matki Chersonia” mają być odpowiedzią na ten apel. Zarówno TW–ON, jak i Metropolitan Opera od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji angażowały się w przedsięwzięcia wspierające Ukrainę. Z tą działalnością związana jest również Keri-Lynn Wilson, współzałożycielka i dyrygentka Ukrainian Freedom Orchestra, która poprowadzi warszawskie przedstawienia.
George Brant i Maxim Kolomiiets szukali dla nowej opery historii, która pozwoliłaby opowiedzieć o doświadczeniu trwającej wojny poprzez los konkretnych ludzi. Tematem stały się masowe uprowadzenia i deportacje ukraińskich dzieci. Libretto Branta jest inspirowane prawdziwymi historiami, nie stanowi jednak rekonstrukcji losów jednej rodziny. Autor połączył doświadczenia wielu kobiet w historię kilku bohaterek, które straciły córki wywiezione podstępem na okupowany Krym.
W centrum opowieści znajdują się Kateryna, Dasza i Olha. Kobiety dowiadują się, że ich dzieci przebywają w obozie na Krymie, i podejmują próbę sprowadzenia ich do domu. Geograficznie Chersoń od Półwyspu Krymskiego dzieli stosunkowo niewielka odległość. Wojna zmienia jednak tę podróż w liczącą tysiące kilometrów wyprawę. Matki muszą dostać się do dzieci okrężną trasą, przekraczając kolejne granice i przechodząc kontrole. Autobus staje się przestrzenią, w której spotykają się kobiety mające różne doświadczenia, charaktery i sposoby radzenia sobie z sytuacją, w jakiej znalazły się ich rodziny.
W rolę Kateryny wcieli się Izabela Matuła, Daszę zaśpiewa Kamila Dutkowska, a Olhę – Małgorzata Walewska. W przedstawieniu wystąpią także Hanna Sosnowska-Bill jako Lilia, Weronika Wojtkowska jako Ołena, Elissa Pfaender jako Tetiana Borysowa, Jadwiga Postrożna jako Halyna oraz Andrei Bondarenko jako Witalij.
Rozbudowana obsada obejmuje również role osób spotykanych podczas podróży i ludzi związanych z systemem, przez który muszą przejść bohaterki. Marcel Orłowski wystąpi jako zastępca pełnomocniczki ds. praw dziecka, Katarzyna Wietrzny jako Maria, Tomasz Rak jako organizator misji ratunkowej, Ólafur Sigurdarson jako kierowca autobusu, a Tadeusz Szlenkier jako kierownik obozu. W pozostałych rolach pojawią się Adrian Domarecki, Valerii Zadorozhnyi, Przemysław Cierzniewski, Wojciech Parchem, Tomasz Madej, Rafał Żurek i Paweł Trojak. W spektaklu biorą udział również Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego – Opery Narodowej oraz Chór ARTOS im. Władysława Skoraczewskiego.
„Matki Chersonia” są operą w dwóch aktach, wykonywaną w języku angielskim z polskimi i angielskimi napisami. Za scenografię przedstawienia odpowiada Barbara Hanicka, kostiumy przygotowała Julia Kornacka, reżyserię świateł Marc Heinz, a projekcje Barbara Wysocka i Artur Sienicki. Ruch sceniczny opracowała Alisa Makarenko. Dramaturgiem produkcji jest Paul Cremo. Chór przygotowuje Łukasz Hermanowicz, chór dziecięcy Danuta Chmurska. Casting prowadzi Dominik Licht, konsultantami ds. obsad są Izabela Kłosińska i Tomasz Konieczny.
Historia powstania „Matek Chersonia” również łączy Warszawę, Nowy Jork i Ukrainę. Metropolitan Opera rozpoczęła prace nad projektem po rosyjskiej inwazji w 2022 roku. Do skomponowania opery wybrano Maxima Kolomiietsa, ukraińskiego kompozytora i oboistę, a libretto powierzono George’owi Brantowi. Do przedsięwzięcia dołączył Teatr Wielki – Opera Narodowa. Wcześniej muzyka z powstającego utworu była prezentowana podczas koncertów Ukrainian Freedom Orchestra, a w czerwcu 2026 roku fragmenty opery wykonano koncertowo w Kijowie.
Barbara Wysocka pracuje nad przedstawieniem wykorzystującym także materiały dokumentalne. Opera ma zachować pamięć o konkretnym wydarzeniu trwającej wojny, ale jej perspektywa pozostaje skupiona przede wszystkim na kobietach i dzieciach. Podróż matek prowadzi przez rzeczywistość stworzoną przez wojnę: granice, kontrole, procedury, obozy i ludzi reprezentujących kolejne elementy systemu. Wysocka określa „Matki Chersonia” jako operę dokumentalną i politycznie zaangażowaną.
Współpraca z Metropolitan Opera nadaje warszawskiej premierze szczególną rangę. Nowojorski teatr nie przejmuje gotowego przedstawienia z repertuaru TW–ON, lecz uczestniczy w powstawaniu nowego dzieła i jego pierwszej inscenizacji. Met przedstawia „The Mothers of Kherson” jako własną koprodukcję z Polską Operą Narodową i zapowiada wykonania w Nowym Jorku w sezonie 2027/28. Warszawska publiczność zobaczy więc światową prapremierę opery, która za półtora roku trafi na scenę Metropolitan Opera.
„Matki Chersonia” są pierwszą premierą operową Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w sezonie 2026/27. Prapremierę zaplanowano na 16 października o godz. 19.00 w Sali Moniuszki. Kolejne przedstawienia odbędą się 18, 23, 25 i 27 października.
Realizatorzy
Muzyka: Maxim Kolomiiets
Libretto: George Brant
Dyrygentka: Keri-Lynn Wilson
Reżyseria: Barbara Wysocka
Scenografia: Barbara Hanicka
Kostiumy: Julia Kornacka
Światła: Marc Heinz
Projekcje: Barbara Wysocka, Artur Sienicki
Ruch sceniczny: Alisa Makarenko
Dramaturg: Paul Cremo
Przygotowanie chóru: Łukasz Hermanowicz
Przygotowanie chóru dziecięcego: Danuta Chmurska
Casting director: Dominik Licht
Konsultanci ds. obsad: Izabela Kłosińska, Tomasz Konieczny
Prapremiera: 16 października 2026, Teatr Wielki – Opera Narodowa
Koprodukcja: Teatr Wielki – Opera Narodowa / Metropolitan Opera, Nowy Jork
