Poznański Festiwal Słuchowisk zaprasza w październiku na warsztaty i masterclass pokazujące niemal cały proces powstawania współczesnej narracji audio.
fot. Ola Cząstka / Fundacja Fonorama
Jak stworzyć przestrzeń, której odbiorca nigdy nie zobaczy? Jak poprowadzić aktora pracującego przed mikrofonem, zbudować dramaturgię wyłącznie za pomocą głosu i dźwięku, a z nagranych materiałów stworzyć pełnoprawną opowieść? Festiwal Słuchowisk w Poznaniu zaprasza w październiku na warsztaty i masterclass prowadzone przez Jessicę Dromgoole, Agnieszkę Szczepańczyk i Andreasa Jungwirtha.
Tegoroczny Festiwal Słuchowisk odbędzie się w Poznaniu w dniach 7–11 października 2026 roku, a 13 października zaplanowano jeszcze wydarzenie towarzyszące. Jego organizatorem jest Fundacja Fonorama, która stawia sobie za cel tworzenie i promowanie słuchowisk rozumianych szerzej niż tradycyjny teatr radiowy: od klasycznych opowieści dźwiękowych po działania eksperymentalne, projekty site-specific, formy nowomedialne i akcje miejskie.
Fonorama została założona w 2023 roku przez osoby związane z poznańską sceną słuchowiskową, muzyczną, dźwiękową i literacką: Marię Marcinkiewicz-Górną, Annę Szamotułę, Kubę Kaprala, Rafała Zapałę, Patryka Lichotę, Huberta Wińczyka i mooryca. Od lipca 2026 roku zarząd fundacji tworzą Hubert Wińczyk, Maria Marcinkiewicz-Górna, Anna Szamotuła, Patryk Lichota i Piotr Tkacz.
Fundacja kontynuuje i rozwija ideę Festiwalu Słuchowisk organizowanego wcześniej w Poznaniu w latach 2016–2021. W ramach tej inicjatywy powstało ponad 30 słuchowisk i projektów audiowizualnych prezentowanych także w nieoczywistych przestrzeniach. Dziś Fonorama prowadzi aplikację spacerów słuchowiskowych ŁAPP, organizuje Festiwal Słuchowisk, Konkurs na Najlepsze Słuchowisko Roku i Open Call na Nową Produkcję, przygotowuje cykl premier i odsłuchów Dom Słuchowisk, a także jest operatorem Kołorkingu Muzycznego + Domu Słuchowisk przy ul. Św. Marcin 75 w Poznaniu.
Sama idea tegorocznego festiwalu wyrasta z obserwacji, że słuchowisko coraz wyraźniej przekracza granice tradycyjnego radia. Organizatorzy chcą stworzyć przestrzeń spotkania dla osób pracujących z artystycznymi formami audio, wymiany doświadczeń i prezentacji różnych sposobów budowania współczesnej narracji dźwiękowej.
Jednym z głównych wydarzeń edukacyjnych będzie masterclass Andreasa Jungwirtha – austriackiego autora, adaptatora, reżysera i mentora związanego ze sztuką słuchowiska.
Podczas spotkania, wykorzystując przykłady dźwiękowe, Jungwirth będzie mówił o własnym języku artystycznym, dramaturgii radiowej, pracy z tekstem, głosem i formą audialną. Ważnym tematem będą również przemiany, jakie dokonały się w sposobach produkowania i dystrybuowania słuchowisk – od klasycznego modelu radiowego po współczesną obecność utworów audio w internecie.
Historia jego pracy radiowej zaczęła się dokładnie trzydzieści lat temu. W 1996 roku austriackie radio ORF wyprodukowało jego pierwsze słuchowisko „Madonnenterror” – humorystyczny utwór dotyczący religijnego fanatyzmu. Produkcja wywołała protesty środowisk konserwatywnych, a sprawa trafiła nawet do sądu, który uznał, że utwór mieści się w granicach wolności słowa.
W kolejnych latach Jungwirth przygotowywał dla stacji należących do ARD zarówno adaptacje, jak i autorskie utwory fikcjonalne oraz słuchowiska inspirowane doświadczeniami autobiograficznymi. Po powrocie do Wiednia w 2010 roku rozpoczął także pracę reżyserską dla działu słuchowiskowego ORF. Działa ponadto jako edukator i mentor młodych autorek i autorów radiowych.
W programie festiwalu znalazło się również jego „Todesangst” w reżyserii Judith Lorenz, produkcji MDR, z polskim tłumaczeniem Łukasza Musiała i mappingiem Patryka Lichoty. Prezentację zaplanowano na 8 października o godz. 19.00 w Republice Sztuki Tłusta Langusta.
Masterclass Jungwirtha odbędzie się 9 października o godz. 17.00 w Sali Teatralnej Collegium Maius przy ul. Fredry 10. Spotkanie potrwa trzy godziny z przerwą i będzie prowadzone w języku angielskim. Wstęp jest wolny.
Praktyczną pracę nad reżyserią słuchowiska zaproponuje Jessica Dromgoole, brytyjska reżyserka i producentka.
Jej warsztaty „A happy room is a creative room. Directing Audio Drama” skoncentrują się przede wszystkim na pracy studyjnej. Uczestnicy przyjrzą się analizie sceny, wyborowi bohatera, ustawieniu wykonawców względem mikrofonu, prowadzeniu emocjonalnej dramaturgii oraz efektom wykonywanym na żywo. Ważną częścią zajęć będzie również sposób komunikowania uwag reżyserskich aktorom i utrzymywania ich zaangażowania podczas pracy.
Dromgoole przez pięć lat była showrunnerką radionoweli „Home Front” w BBC Radio 4, gdzie inicjowała i produkowała również takie projekty jak „Pilgrim”, „Interrogation” czy „Faith and Glory”. Po odejściu z BBC współpracowała m.in. z National Theatre, Audible, Audiama i NHS. Jej wyprodukowany dla BBC World Service serial „Purple Heart Warriors” otrzymał w 2025 roku nagrodę Banff World Media Festival w kategorii Best Fiction Podcast.
Warsztaty adresowane są do osób mających doświadczenie reżyserskie, tworzących narracyjne treści audio, słuchowiska albo pracujących w teatrze i filmie i zainteresowanych prowadzeniem obsady w studiu nagraniowym. Zajęcia odbędą się w języku angielskim w dwóch dziesięcioosobowych grupach: 7 października w godz. 10.00–14.30 oraz 8 października w godz. 10.00–14.30. Wymagana jest znajomość języka angielskiego pozwalająca na swobodną komunikację.
Drugi praktyczny warsztat poprowadzi Agnieszka Szczepańczyk, reżyserka dźwięku, absolwentka Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie.
Od 2018 roku Szczepańczyk jest związana z Teatrem Polskiego Radia, gdzie realizuje słuchowiska i inne formy radiowe. Współpracuje również z największymi producentami w Polsce przy nagraniach i postprodukcji audiobooków. Od 2019 roku wykłada na Wydziale Reżyserii Dźwięku Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina.
Jest laureatką Grand Prix za najciekawsze słuchowisko dla dzieci i młodzieży na XX Festiwalu Dwa Teatry w Zamościu w 2021 roku oraz Nagrody im. Janusza Hajduna za realizację akustyczną słuchowisk „Stan Euforii” i „Kanał”, przyznanej podczas XXIV Festiwalu Dwa Teatry w Sopocie w 2025 roku.
Jej zajęcia noszą tytuł „Sound design w słuchowisku jako speed dating”. Formuła rzeczywiście przypominać ma serię spotkań z kolejnymi elementami pracy reżysera dźwięku. Uczestnicy przejdą przez proces powstawania słuchowiska od pomysłu, mikrofonu, przestrzeni i efektów dźwiękowych po montaż i postprodukcję. Sprawdzą m.in., w jaki sposób mikrofon zmienia brzmienie bohatera, jak stworzyć przestrzeń bez budowania scenografii i dlaczego dźwięku deszczu nie trzeba nagrywać w czasie prawdziwej ulewy. Efektem zajęć ma być gotowy fragment słuchowiska.
Warsztaty przeznaczone są dla osób, które już pracują z dźwiękiem. 7 października w godz. 15.00–18.00 odbędą się zajęcia dla grupy średniozaawansowanej, a 8 października w godz. 15.00–18.00 – dla grupy zaawansowanej i zawodowej.
Program Festiwalu Słuchowisk jest znacznie szerszy. Już 7 października odbędzie się słuchowisko na żywo „Zwycięstwo” na podstawie „qq” Tomasza Bąka, przygotowane przez Lenę Witkowską, Sumpf i Huberta Wińczyka. Dzień później publiczność usłyszy wspomniane „Todesangst” Andreasa Jungwirtha.
9 października zaplanowano premierę „Sonetu o polietylenie i miedzi” Miłosza Szczęsnego – projektu wybranego w open callu Fonoramy – a także rozmowę z twórcami i wręczenie Kolorowej Małżowiny.
10 października będzie należał do finału Konkursu na Najlepsze Słuchowisko 2025 Roku. Publiczność usłyszy prace wyróżnione i nagrodzone, a wieczorem zostaną wręczone Złota, Srebrna i Różowa Małżowina. Wśród prezentowanych produkcji znajdą się m.in. „Pewnego razu… w Łodzi”, „Spadła gwiazda mej pani”, „Utwór na fortepian przenoszony”, „Robotnice”, „Co to jest bańka?” oraz „Zbrodnia z premedytacją” Witolda Gombrowicza.
Na 11 października zaplanowano podsumowanie warsztatów Agnieszki Szczepańczyk, prezentację „Muzeum drzew” Katarzyny Matwiejczuk w adaptacji i reżyserii Marii Marcinkiewicz-Górnej, odsłuch „Halo, tu Łazarz” Jana Strugarka oraz interaktywną instalację słuchowiskową VR „Diving Intervention”. Festiwalowe wydarzenie towarzyszące – performance dźwiękowy Alessandro Bosettiego – odbędzie się 13 października.
Na wszystkie wydarzenia Festiwalu Słuchowisk wstęp jest bezpłatny. Na warsztaty Jessiki Dromgoole i Agnieszki Szczepańczyk obowiązują jednak wcześniejsze zgłoszenia. Nabór trwa do 30 września 2026 roku do godz. 23.59, a osoby zakwalifikowane mają otrzymać informację mailową 1 października.
Warsztaty odbywać się będą w Radiu Poznań przy ul. Berwińskiego 5. Pozostałe wydarzenia festiwalowe zaplanowano także w Kołorkingu Muzycznym + Domu Słuchowisk przy ul. Św. Marcin 75, Republice Sztuki Tłusta Langusta przy ul. Gwarnej 11 oraz w Sali Teatralnej Collegium Maius przy ul. Fredry 10.
Organizatorem Festiwalu Słuchowisk jest Fundacja Fonorama, a partnerem warsztatów – zgodnie z aktualną informacją opublikowaną na stronie fundacji – Radio Poznań. Patronami medialnymi są Teatr dla Wszystkich, Radio Afera i „Glissando”. Identyfikację wizualną przygotowała Ola Cząstka.
Festiwal został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz ze środków budżetowych Miasta Poznania.
