Wschody i zawody

„Jest kraina /…/ mieszkają w niej ludzie”. Tak mniej więcej rozpoczyna się świat „Pogan”, czyli dyplomowego spektaklu studentów IV roku Wydziału Aktorskiego, specjalności wokalno-aktorskiej na krakowskiej AST. To jednak nie opowieść o miejscu, lecz raczej o okolicznościach.

Nie ma tu także wyraźnej linearności, bo gdyby w geometrii zamknąć „Pogan”, byłby to okrąg, po którym zapętlają się porządki. Weronika Werusha Kowalska wraz z Patrycją Babicką wydobywają z tego świata trzy podstawowe składowe: rytuał, pieśń i wspólnotę.

Rytuał

Dramaturgia „Pogan” nie układa się w przyczynowo-skutkowy ciąg zdarzeń, lecz w następstwo doświadczeń. Niemal zawsze w centrum sceny znajduje się bęben, który z czasem staje się sercem spektaklu. Wyznacza rytm, ale przede wszystkim jego fizjologię – puls przyspiesza, zwalnia, powraca. Podobną funkcję pełnią kolejne żywioły, wyznaczające punkty konstrukcyjne przedstawienia. Ziemia pojawia się jako pył – coś, z czego powstajemy i w co się obracamy. Woda przynosi obmycie, ale również zmianę. Ogień zostaje związany z wymianą – „to, co dajesz, to, co bierzesz”. Powietrze prowadzi natomiast w stronę oddechu, ciszy i porywistości.

Choreografie Wojciecha Dolatowskiego opowiadają te wszystkie historie innym językiem. Ruch jest osadzony w pierwotności – nieskomplikowanych i czytelnych gestach, które wprost odnoszą się do natury i jej siły. Ręce są przedłużeniem słonecznych promieni, rozgałęzieniami i wszystkim tym, co przyciąga światło dla życia. Dolatowski w ciele zamyka także lęk, rozpacz i niemoc. Aktorzy nie magazynują żadnej z tych energii, ich ciała stają się równoległym językiem rytuału.

Pieśń
W „Poganach” przeróżne sploty ludzkich losów próbuje oswajać pieśń. Tekst Kowalskiej i Babickiej to rodzaj scenicznego laboratorium, do którego wpuszczają słowiańskiego ducha. Nie po to, by rekonstruować – sprawdzają, jak zabrzmi w ustach współczesnych wykonawców.

Pięcioosobowy zespół aktorski – Zuzanna Piotrowska, Aleksandra Płatek, Weronika Stankiewicz, Filip Owczarek i Jan Wróbel – to solidna podstawa sukcesu. Aktorzy śpiewają razem, poruszają się w pełnej harmonii i przekazują sobie energię, a wykorzystanie ludowych instrumentów w formie „duszy” każdej postaci, wzmacnia wrażenie uczestnictwa w czymś magicznym. Precyzyjny, biały śpiew Zuzanny Piotrowskiej przenosi w sam rdzeń pieśni. Aleksandra Płatek przeciwstawia delikatność krzykowi, którym potrafi wynieść widza na bezkresy.

Weronika Stankiewicz wydobywa ze swojej postaci gorzkie poczucie odrzucenia – tym bardziej przejmujące, gdy jej bohaterka nosi imię Ludmiła (miła ludziom, kochana przez ludzi). Filip Owczarek z lekkością prowadzi swój storytelling, balansując między komediową frywolnością a skrywanym w jego postaci bólem. Jan Wróbel, poza rolą Szamana wybijającego na bębnie puls przedstawienia, potrafi nadać swoim frazom szczególną, prostą i wyrazistą moc.