„Przeminęło z wiatrem” teatralnym musicalem. Teatr Kochanowskiego w Opolu odsłania program sezonu 2026/2027

Najgłośniejszym przedsięwzięciem będzie niewątpliwie „Przeminęło z wiatrem” Jakuba Roszkowskiego – przygotowywany wspólnie z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie musical oparty na powieści Margaret Mitchell i mierzący się z legendą jednego z najsłynniejszych filmów w historii kina.

Po dwóch jubileuszowych sezonach Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu nie zamierza zwalniać tempa. Instytucja świętowała niedawno 50-lecie działalności oraz jubileuszową, 50. edycję Opolskich Konfrontacji Teatralnych „Klasyka Żywa”. Teraz otwiera kolejny rozdział, proponując program oparty na różnorodności form, tematów i języków artystycznych: od teatru tańca, przez współczesną dramaturgię i monodram, aż po musical wykorzystujący jeden z najbardziej rozpoznawalnych tytułów XX wieku.

Myślą przewodnią programu nowego sezonu jest uważność – gotowość do zatrzymania się, słuchania i przyjęcia, że teatr nie zawsze powinien przynosić gotowe odpowiedzi. Może natomiast stwarzać przestrzeń dla pytań, niepewności i różniących się od siebie punktów widzenia.

– W świecie, który coraz szybciej domaga się jasnych stanowisk, teatr proponuje coś nieco bardziej ryzykownego: wątpliwość. Wiemy, że współczesność nie jest prosta. Relacje między ludźmi, językami, emocjami i faktami wymagają dziś uważności, która nie kończy się wraz z zapaleniem świateł na widowni. Wymagają niuansu. A niuans – jak wiadomo – nie krzyczy. Trzeba go wypracować. Ten sezon otwieramy zaproszeniem do uważności i wyłączenia się na moment. Żeby coś usłyszeć inaczej, zrozumieć inaczej i dzięki temu… głębiej – mówi Norbert Rakowski, dyrektor Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu.

„Przeminęło z wiatrem” – największe przedsięwzięcie sezonu

Największe zainteresowanie może wzbudzić zapowiadana na maj 2027 roku opolska premiera „Przeminęło z wiatrem”. Spektakl wyreżyseruje Jakub Roszkowski, a przedstawienie powstanie jako koprodukcja Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu oraz Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Krakowską premierę zaplanowano na styczeń 2028 roku.

Już sam wybór tytułu zapowiada przedsięwzięcie o wyjątkowej skali. Wydana w 1936 roku powieść Margaret Mitchell, której akcja rozgrywa się podczas wojny secesyjnej i w okresie Rekonstrukcji, stała się jednym z największych fenomenów amerykańskiej kultury popularnej. Jeszcze silniej w zbiorowej wyobraźni zapisała się jej filmowa adaptacja z 1939 roku w reżyserii Victora Fleminga.

Scarlett O’Harę zagrała w niej Vivien Leigh, natomiast w postać Rhetta Butlera wcielił się Clark Gable. To właśnie ich kreacje, ekranowa relacja oraz monumentalna forma widowiska sprawiły, że „Przeminęło z wiatrem” przez kolejne dekady pozostawało symbolem złotej epoki Hollywood. Film zdobył dziewięć Oscarów – osiem konkursowych i nagrodę specjalną – w tym za najlepszy film, reżyserię, scenariusz, zdjęcia oraz role Vivien Leigh i Hattie McDaniel. Ta ostatnia została pierwszą czarnoskórą osobą uhonorowaną Oscarem.

Dzisiaj „Przeminęło z wiatrem” jest nie tylko legendą kina i wielkim melodramatem. Pozostaje również dziełem budzącym poważne spory z powodu romantyzowania obrazu amerykańskiego Południa oraz sposobu przedstawienia niewolnictwa i czarnoskórych bohaterów. Sam sukces Hattie McDaniel dokonał się w rzeczywistości segregacji rasowej: podczas ceremonii oscarowej aktorka siedziała oddzielnie od pozostałych nominowanych związanych z filmem.

Właśnie to napięcie, pomiędzy kultowym melodramatem, hollywoodzkim mitem, historycznym kontekstem i dzisiejszą świadomością – może okazać się najciekawszym punktem wyjścia dla Jakuba Roszkowskiego. Opolsko-krakowskie „Przeminęło z wiatrem” nie będzie prostym przeniesieniem filmu na scenę. Twórcy zapowiadają teatralny musical, a więc formę, która pozwala jednocześnie opowiedzieć wielką historię, uruchomić emocje i przyjrzeć się mechanizmom powstawania kulturowych mitów.

Roszkowski ma już doświadczenie w pracy z utworami mocno zakorzenionymi w społecznej pamięci. W Teatrze im. Juliusza Słowackiego przygotował „Znachora” według powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza – tytułu kojarzonego zarówno z literackim pierwowzorem, jak i niezwykle popularnymi ekranizacjami. Jego przedstawienie wykorzystywało rozpoznawalny melodramatyczny schemat, aby przyjrzeć się pamięci, społecznej hierarchii, figurze uzdrowiciela i wyobrażeniom o czynieniu dobra. Roszkowski sam odpowiadał za adaptację i reżyserię spektaklu.

W przypadku „Przeminęło z wiatrem” materiał jest jeszcze bardziej złożony. Za wielką historią miłosną kryje się przecież opowieść o rozpadającym się świecie, walce o przetrwanie i cenie, jaką płaci się za przystosowanie do nowej rzeczywistości. Scarlett O’Hara to bohaterka jednocześnie egoistyczna, bezwzględna, zaradna i obdarzona niezwykłym instynktem przetrwania. Teatralna interpretacja może więc stać się zarówno widowiskiem, jak i krytyczną rozmową z mitem, który przez dziesięciolecia kształtował masową wyobraźnię.

„Produkt”. Mariusz Grzegorzek o fabryce zbiorowych emocji

Drugą szczególnie interesującą zapowiedzią jest „Produkt” w reżyserii Mariusza Grzegorzka. Spektakl ma być przewrotną satyrą na przemysł rozrywkowy, media oraz mechanizmy, za pomocą których prawdziwe tragedie, społeczne lęki i ludzkie doświadczenia przerabiane są na atrakcyjny, łatwy do sprzedania towar.

Dramat Marka Ravenhilla przedstawia spotkanie producenta filmowego z aktorką, której usiłuje on sprzedać pomysł na widowisko zbudowane z politycznych stereotypów, uproszczonych emocji i efektownych obrazów. Historia islamskiego terroryzmu zostaje w nim zmielona przez hollywoodzką maszynę i zamieniona w sensacyjno-romantyczny scenariusz. Ravenhill nie opowiada więc bezpośrednio o terroryzmie, ale o kulturze masowej, która potrafi wykorzystać każdy dramat, jeśli tylko da się z niego stworzyć medialny produkt.

Temat wydaje się dziś szczególnie aktualny. Informacje, wojny, społeczne kryzysy i osobiste dramaty są nieustannie przetwarzane w treści walczące o uwagę odbiorcy. Granica między relacją, rozrywką, propagandą i towarem staje się coraz mniej czytelna. „Produkt” może więc opowiedzieć nie tylko o show-biznesie, ale także o sposobie funkcjonowania współczesnych mediów i odpowiedzialności za obrazy, które tworzymy, rozpowszechniamy i konsumujemy.

Sześć premier i różne języki teatru

Sezon otworzy monodram „Wyszłam z siebie, zaraz wracam” – autorski projekt Cecylii Caban w reżyserii Miry Mańki, realizowany w ramach Sceny Inicjatyw Aktorskich. Premiera odbędzie się już 10 września na Scenie Bunkier.

Spektakl podejmuje temat menopauzy – doświadczenia powszechnego, które w kulturze i publicznej rozmowie wciąż bywa przemilczane, spychane w sferę wstydu albo przedstawiane wyłącznie jako problem medyczny. Przedstawienie ma mówić o zmieniającym się ciele, nowych znaczeniach relacji oraz o momencie, w którym dawne odpowiedzi przestają wystarczać. Nie będzie to jednak opowieść o końcu, lecz o nowych początkach.

Drugą premierą będzie „KIDS” w reżyserii Janusza Orlika, inaugurujące tegoroczną Opolską Scenę Tańca. Projekt połączy doświadczenia dzieci i dorosłych. Jego tematami staną się bliskość, strata, nieobecność oraz ślady pozostające po tym, co odchodzi. Premierowe przedstawienia zaplanowano na 19 i 20 września.

Wśród sześciu premier znajdą się także „Bliscy” w reżyserii Zofii Gustowskiej, przygotowywani na podstawie tekstów Annie Ernaux. Twórczość francuskiej noblistki łączy osobiste doświadczenie z analizą pamięci, relacji rodzinnych, społecznego pochodzenia i przemijania. Opolski spektakl ma być opowieścią o dorastaniu, utracie dzieciństwa, upływającym czasie i konieczności żegnania kolejnych członków rodziny.

Szóstą premierą sezonu będzie przedstawienie wybrane w konkursie Modelatornia. Konkurs od lat pozostaje przestrzenią poszukiwania nowych języków i wspierania oryginalnych projektów teatralnych. Jego finał nie jest więc dodatkiem do głównego programu, ale jednym z elementów artystycznej tożsamości opolskiej sceny.

Opolska Scena Tańca otworzy sezon

Od 20 do 27 września Teatr im. Jana Kochanowskiego zaprosi publiczność na Opolską Scenę Tańca. Festiwal konfrontuje różne języki choreografii i odmienne sposoby myślenia o ciele. Obok przedstawień polskich i zagranicznych artystów odbędą się warsztaty, rozmowy z twórcami oraz laboratorium choreograficzne przeznaczone dla profesjonalnych tancerzy.

Laboratorium poprowadzi włoska choreografka, tancerka i performerka Silvia Gribaudi, która w swoich pracach zajmuje się cielesnością, płcią, społecznymi stereotypami oraz dominującymi kanonami piękna. Efekty pracy uczestników zostaną zaprezentowane w formule work in progress.

Publiczność zobaczy również solowy spektakl Gribaudi „Suspended Chorus”. Artystka zaprasza w nim widzów do stworzenia wspólnotowego, wielogłosowego „chóru”, dekonstruuje współczesne wyobrażenia o pięknie i konfrontuje ograniczenia ciała z radością płynącą z jego możliwości. Spektakl odwołuje się również do dziedzictwa takich artystek, jak Pina Bausch, Isadora Duncan i Anna Pawłowa.

Z Opola do Sarajewa, Pekinu i Szanghaju

Nowy sezon będzie miał również mocny wymiar międzynarodowy. Już 3 września spektakl „I’m Nowhere / Znikanie” w reżyserii Norberta Rakowskiego został zaprezentowany w Teatrze Narodowym w Sarajewie. Przedstawienie gościło wcześniej w Rawennie i Buenos Aires, a jesienią zostanie pokazane w Beijing People’s Art Theatre podczas International Theatre Festival w Pekinie.

Do Chin pojedzie także „Autentik”, również wyreżyserowany przez Norberta Rakowskiego. Spektakl zostanie zaprezentowany publiczności w Szanghaju. Zagraniczne pokazy potwierdzają, że Teatr Kochanowskiego konsekwentnie buduje swoją obecność poza Polską i nie traktuje międzynarodowej współpracy jako jednorazowego wydarzenia.

Teatr nie kończy się na przedstawieniu

Program sezonu 2026/2027 uzupełnią Maraton Teatralny, Opolskie Konfrontacje Teatralne oraz rozbudowana działalność Centrum Edukacji Kulturalnej. Jego propozycje kierowane są do dzieci, młodzieży, nauczycieli, rodzin, ale także do wszystkich osób, które chcą nie tylko oglądać przedstawienia, lecz również lepiej rozumieć teatr i uczestniczyć w jego tworzeniu.

Zaplanowano warsztaty, spotkania oraz działania edukacyjne towarzyszące spektaklom repertuarowym i premierom. Dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego realizowane będą również programy „Elementarz sprawczości – performatywne interwencje” oraz „Między sztuką a nauką”.

Po jubileuszach Teatr im. Jana Kochanowskiego nie zamyka się więc w podsumowaniach. Program nowego sezonu wyraźnie kieruje uwagę ku przyszłości: łączy duże przedsięwzięcia repertuarowe z kameralnymi inicjatywami aktorskimi, teatr dramatyczny z tańcem, działalność lokalną z obecnością międzynarodową, a rozpoznawalne tytuły z potrzebą ich ponownego, krytycznego odczytania.

Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu