Od 26 września do 12 października Bydgoszcz stanie się miejscem spotkania różnych tradycji i języków teatralnych.
plakat: Michał Stróż
Tegoroczna edycja Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Sytuacje/Relacje została zbudowana wokół Szekspira. W programie znalazły się trzy bardzo różne spektakle: „Hamlet – komentarz” Teatru Pieśń Kozła, plenerowa „Burza” Teatru Biuro Podróży oraz „Hamlet’s Clouds” legendarnego Odin Teatret w reżyserii Eugenia Barby. Festiwalowi będą towarzyszyć spotkania, wykłady i pokaz filmu „Hamnet” Chloé Zhao.
Trzy zespoły, trzy odrębne tradycje teatralne i trzy sposoby czytania Szekspira. Tegoroczny Międzynarodowy Festiwal Teatralny Sytuacje/Relacje potrwa od 26 września do 12 października 2026 roku. Organizatorzy sięgają po dramaty Szekspira nie po to, by po raz kolejny opowiedzieć dobrze znane historie, lecz by za ich pomocą pytać o sprawy bardzo współczesne: władzę, przemoc, rodzinę, pamięć, żałobę, odpowiedzialność i dziedzictwo przekazywane kolejnym pokoleniom.
Do Bydgoszczy przyjadą zespoły, których właściwie nie sposób ze sobą pomylić. Teatr Pieśń Kozła Grzegorza Brala od lat buduje swój język na pracy z głosem, muzyką, rytmem i ciałem aktora. Teatr Biuro Podróży należy do najważniejszych polskich zespołów teatru plenerowego. Największym międzynarodowym wydarzeniem festiwalu będzie natomiast przyjazd Odin Teatret – zespołu, który na trwałe zapisał się w historii światowego teatru alternatywnego i antropologii teatru – wraz z jego założycielem Eugeniem Barbą.
Festiwal rozpocznie 26 września w Teatrze Kameralnym im. Wandy Rucińskiej „Hamlet – komentarz” Teatru Pieśń Kozła.
Spektakl nie rozpoczyna się tam, gdzie zwykle zaczyna się historia księcia Danii. Twórcy cofają się do wydarzeń poprzedzających akcję dramatu i pytają, co wydarzyło się w noc zabójstwa starego króla. Interesują ich rodzinne relacje, przemilczenia i napięcia, które dopiero później doprowadzą do tragedii.
Na scenie występuje czternaścioro aktorów, a jednym z najważniejszych elementów przedstawienia jest polifoniczna muzyka i rozbudowana warstwa dźwiękowa. „Hamlet – komentarz” staje się dzięki temu nie tyle kolejną inscenizacją dramatu Szekspira, ile próbą zajrzenia pod powierzchnię historii, którą wszyscy – jak nam się wydaje – dobrze znamy.
Spektakl zostanie pokazany 26 września o godz. 19.00 w Teatrze Kameralnym im. Wandy Rucińskiej w Bydgoszczy. Po przedstawieniu, o godz. 20.30, odbędzie się spotkanie z Grzegorzem Bralem i zespołem Teatru Pieśń Kozła. Poprowadzi je Wojciech Kieler z Polskiego Towarzystwa Szekspirowskiego.
Drugim spektaklem festiwalu będzie najnowsza premiera Teatru Biuro Podróży – „Burza”. Przedstawienie zostanie zagrane 2 października w przestrzeni Starego Rynku, a udział w wydarzeniu będzie bezpłatny.
Szekspirowska wyspa staje się tutaj przestrzenią walki o władzę i wpływy. Pragnienie odwetu uruchamia mechanizm, którego bohaterowie przestają być w stanie kontrolować. Zemsta, która miała przynieść wyrównanie rachunków, prowadzi do kolejnych konfliktów i zbrodni.
Teatr Biuro Podróży od lat wykorzystuje możliwości wielkoformatowego widowiska plenerowego, by opowiadać o przemocy, wojnie, polityce i mechanizmach społecznych. Tym razem punktem wyjścia staje się jeden z ostatnich dramatów Szekspira, a wraz z nim pytanie o cenę władzy i możliwość przebaczenia.
„Burza” zostanie pokazana 2 października o godz. 19.00 na Starym Rynku w Bydgoszczy. Wstęp jest wolny. O godz. 20.30 w Galerii Wspólnej odbędzie się spotkanie z Pawłem Szkotakiem, prowadzone przez Wojciecha Kielera.
Program Sytuacji/Relacji został uzupełniony o wydarzenia pozwalające spojrzeć na Szekspira z perspektywy teatrologii, performatyki i historii teatru.
3 października o godz. 12.00 w Domu Liter przy ul. Podwale 15 dr Anna Kowalcze-Pawlik, prezeska Polskiego Towarzystwa Szekspirowskiego, poprowadzi spotkanie „Wyspa ta jest moja”: utopia Szekspira. Rozmowy o „Burzy” Szekspira i teatralnych realizacjach tekstu.
Dwa dni później, 5 października o godz. 16.00, w tym samym miejscu odbędzie się spotkanie „Rezonery, performerzy, tancerze. Mapa aktorstwa cielesno-performatywnego” prowadzone przez dr. hab. Artura Dudę, prof. UMK w Toruniu.
Na oba wydarzenia wstęp jest wolny.
Kulminacją festiwalu będzie 12 października spotkanie z Odin Teatret.
To nazwa o szczególnym znaczeniu dla historii współczesnego teatru. Zespół został założony przez Eugenia Barbę w 1964 roku i przez kolejne dekady stał się jednym z najważniejszych laboratoriów pracy aktorskiej na świecie. Barba – uczeń i współpracownik Jerzego Grotowskiego, twórca koncepcji antropologii teatru – wywarł wpływ na kilka pokoleń artystów teatru alternatywnego.
W Bydgoszczy Odin Teatret zaprezentuje „Hamlet’s Clouds” w reżyserii Eugenia Barby.
Przedstawienie zestawia historię Hamleta z biografią samego Williama Szekspira, a dokładniej ze śmiercią jego jedenastoletniego syna Hamneta. Staje się opowieścią o żałobie, miłości, pamięci i dziedziczeniu. Twórcy pytają, co otrzymujemy od poprzednich pokoleń i co sami pozostawimy ludziom, którzy przyjdą po nas.
„Hamlet’s Clouds” zostanie pokazany 12 października o godz. 19.00 w Teatrze Kameralnym w Bydgoszczy.
Tego samego dnia publiczność będzie mogła spotkać się z Eugeniem Barbą i zespołem Odin Teatret. Spotkanie odbędzie się o godz. 12.30 w Miejskim Centrum Kultury w Bydgoszczy, a poprowadzi je dr hab. Artur Duda, prof. UMK. Wstęp jest wolny.
Dzień poświęcony Odin Teatret rozpocznie się znacznie wcześniej. 12 października o godz. 8.00 w Miejskim Centrum Kultury zaplanowano pokaz filmu „Hamnet” w reżyserii Chloé Zhao.
Po projekcji odbędzie się rozmowa z udziałem dr Anny Kowalcze-Pawlik oraz filmoznawcy dr. Dominika Wierskiego. Umieszczenie filmu i spektaklu Odin Teatret w programie tego samego dnia nie jest przypadkowe – oba dzieła odwołują się do rodzinnej tragedii Szekspira i śmierci jego syna Hamneta, choć czynią to za pomocą zupełnie innych języków.
W ten sposób ostatni dzień festiwalu stanie się także próbą spojrzenia na narodziny jednego z najsłynniejszych dramatów europejskiej kultury poprzez osobiste doświadczenie jego autora.
„Hamlet – komentarz”, „Burza” i „Hamlet’s Clouds” nie tworzą tradycyjnego przeglądu inscenizacji Szekspira. Każdy z zaproszonych zespołów traktuje jego teksty jako punkt wyjścia do własnego języka teatralnego.
Teatr Pieśń Kozła zagląda w to, co mogło wydarzyć się przed rozpoczęciem „Hamleta”. Teatr Biuro Podróży przenosi mechanizm „Burzy” w przestrzeń widowiska plenerowego i koncentruje się na pragnieniu władzy, zemście i katastrofie. Eugenio Barba splata Hamleta z losem jego autora i pyta o pamięć, śmierć dziecka oraz to, co jedno pokolenie pozostawia następnemu.
Powracają więc pytania, których czterysta lat obecności Szekspira na scenach nie zdołało unieważnić: gdzie kończy się władza, a zaczyna odpowiedzialność? Czy zemsta rzeczywiście może przynieść sprawiedliwość? Co pamiętamy, co decydujemy się zapomnieć i co robimy z tym, co odziedziczyliśmy?
Organizatorami Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Sytuacje/Relacje są Stowarzyszenie Teatralne „Juvenkracja” oraz teatr niebopiekło. Festiwal odbywa się pod honorowym patronatem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego Michała Sztybla, Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotra Całbeckiego oraz Przewodniczącej Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego Elżbiety Piniewskiej. Projekt został dofinansowany ze środków Miasta Bydgoszczy oraz Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.
Międzynarodowy Festiwal Teatralny Sytuacje/Relacje
