Teatr Lalek „Pleciuga” w Szczecinie otrzymał dodatkowe środki na działalność artystyczną i rozwój zaplecza technologicznego.
fot. archiwum Teatru Pleciuga
Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego przeznaczył na wsparcie teatru ponad pół miliona złotych, a 298 tys. zł z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozwoli na zakup nowoczesnego sprzętu multimedialnego. Przed instytucją, której historia sięga pierwszych powojennych lat szczecińskiego lalkarstwa, kolejny intensywny sezon.
„Gdy nie ma aktorów… krasnale harcują!” – żartowała kilka dni temu szczecińska Pleciuga, pokazując podpisanie jednej z umów, które będą miały znaczenie dla działalności teatru w nadchodzącym sezonie. Za tym wakacyjnym komunikatem stoją jednak całkiem konkretne pieniądze i plany.
O wsparciu dla Teatru Lalek „Pleciuga” poinformował również marszałek województwa zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz. Samorząd województwa po raz kolejny zdecydował się wesprzeć szczecińską scenę, która ze swoimi przedstawieniami dociera nie tylko do publiczności w mieście, ale również do mieszkańców innych miejscowości Pomorza Zachodniego.
W nadchodzącym sezonie Pleciuga planuje pięć premier. Kontynuowane mają być także teatralne podróże po regionie. To istotna część działalności instytucji, która od lat wychodzi ze swoim repertuarem poza własną siedzibę i prowadzi działania adresowane do publiczności mającej na co dzień znacznie bardziej ograniczony dostęp do profesjonalnego teatru.
Dzisiejsza Pleciuga ma za sobą ponad siedem dekad instytucjonalnej historii, ale początki szczecińskiego teatru lalek są jeszcze wcześniejsze. Pierwsze powojenne inicjatywy lalkarskie w mieście pojawiły się już w 1946 roku. Z inicjatywy pedagogów i pasjonatów teatru powstał wówczas „Czarodziej” – Szczeciński Teatr Kukiełek działający przy Inspektoracie Szkolnym. Zespół nie miał początkowo własnej sceny i występował przede wszystkim w szkołach. Jeszcze w 1946 roku zagrał 20 przedstawień dla około 3,5 tys. widzów.
Pierwszą siedzibę teatr otrzymał przy ul. Tarczyńskiego 1. Otworzono ją 28 stycznia 1947 roku. Początki nie zapowiadały późniejszej popularności szczecińskiego lalkarstwa – na pierwsze przedstawienie, „Ciocię Twardowską”, nie przyszedł żaden widz. Nowego adresu po prostu jeszcze nie znano. Sytuacja szybko się jednak zmieniła, a grupa skupiająca ludzi określanych później jako „chorzy na teatr” zaczęła budować własną publiczność.
Przełom nastąpił w 1953 roku. Dzięki staraniom Stanisławy Gdowskiej, Alojzego Błaszkiewicza, Jerzego Kochanowskiego i Stanisława Laguna oraz wsparciu ówczesnego Ministerstwa Kultury i Sztuki 5 grudnia zainaugurowano działalność Stowarzyszenia Teatru Lalek „Rusałka”. Teatr otrzymał siedzibę w Domu Kultury Przyjaźni Polsko-Niemieckiej przy ul. Wawrzyniaka 7a, choć przez kolejny rok w budynku odbywały się przede wszystkim próby i działał sekretariat.
W 1954 roku „Rusałka” przeniosła się na Plac Orła Białego, a dwa lata później na al. Wojska Polskiego 64. Właśnie wtedy rozpoczęła się również historia nazwy, pod którą teatr znają dzisiaj kolejne pokolenia szczecinian. Ogłoszono konkurs skierowany do młodych widzów i spośród zgłoszonych propozycji wybrano „Pleciugę”. Pod tą nazwą teatr działa od 1957 roku.
Problemy lokalowe długo towarzyszyły rozwojowi sceny. Ówczesna siedziba była w stanie zaspokoić jedynie niewielką część zainteresowania młodej publiczności. W 1972 roku Pleciuga przeniosła się więc do budynku przy ul. Kaszubskiej 9. Dla kilku pokoleń mieszkańców Szczecina właśnie ten adres stał się synonimem teatru lalek.
Miejsce zapisało się zresztą nie tylko w historii teatru. Pleciuga stała się również jednym z punktów ważnych dla rozwijającej się kultury hip-hopowej. Organizowane przy teatrze graffiti jamy przyciągały do Szczecina młodych ludzi z różnych części Polski.
Kolejna wielka przeprowadzka nastąpiła 1 kwietnia 2009 roku. Pleciuga rozpoczęła działalność w obecnym gmachu – pierwszym w Szczecinie po II wojnie światowej budynku teatralnym zaprojektowanym i wzniesionym od podstaw właśnie z myślą o teatrze. Znalazły się w nim dwie sceny z widowniami liczącymi 300 i 50 miejsc, garderoby oraz pracownie: stolarska, ślusarska i lalkarska.
Dzisiaj Pleciuga jest miejską instytucją kultury, a jej repertuar nie ogranicza się do tradycyjnie rozumianego teatru dla dzieci. Przedstawienia adresowane są do dzieci, młodzieży i dorosłych, a pierwsze spotkanie z teatrem proponowane jest nawet niemowlętom od szóstego miesiąca życia. Kameralne spektakle inicjacyjne wykorzystują przede wszystkim doświadczenia sensoryczne, podczas gdy w pozostałych produkcjach teatr sięga po różnorodne techniki lalkarskie i współczesne środki sceniczne.
Pleciuga realizuje również projekty z innymi instytucjami i zaprasza do współpracy artystów z Polski i zagranicy. Z Filharmonią im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie przygotowała m.in. „Delicję”, a przy spektaklu „Fujka i ocean” współpracowała z południowoafrykańską reżyserką i twórczynią lalek Janni Younge. Wspólnie z Teatrem Współczesnym w Szczecinie organizuje także Międzynarodowy Festiwal Teatralny Kontrapunkt.
Dodatkowe środki przekazane w tym roku przez samorząd województwa mają umożliwić realizację kolejnych planów artystycznych Pleciugi. W nadchodzącym sezonie teatr zapowiada pięć premier oraz dalszą działalność wyjazdową.
Ta ostatnia ma szczególne znaczenie w przypadku instytucji samorządowej działającej w stolicy województwa. Pleciuga od kilku lat rozwija projekt „Pleciuga u Ciebie”, dzięki któremu przedstawienia oraz działania edukacyjne docierają do miejscowości położonych poza Szczecinem. Towarzyszą im również warsztaty artystyczne.
To właśnie ten regionalny charakter działalności podkreślił marszałek Olgierd Geblewicz, informując o tegorocznym wsparciu. Samorząd województwa nie jest organizatorem Pleciugi – teatr jest miejską instytucją kultury – dlatego przekazywane środki stanowią dodatkowe wsparcie jej działalności.
Drugie źródło tegorocznego dodatkowego finansowania ma zupełnie inny charakter. 29 lipca 2026 roku podpisano umowę dotyczącą realizacji projektu „W nowym świetle – modernizacja technologii multimedialnej w Teatrze Lalek »Pleciuga«”.
Na jego realizację teatr otrzymał 298 tys. zł dofinansowania ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Całkowita wartość zadania wynosi 498 tys. zł.
Pieniądze zostaną przeznaczone na zakup dwóch projektorów laserowych wraz z niezbędnym wyposażeniem oraz media serwera służącego do ich obsługi. Nowy sprzęt będzie wykorzystywany zarówno podczas przedstawień granych w szczecińskiej siedzibie, jak i w realizacjach wyjazdowych.
W przypadku teatru lalek inwestycja w multimedia nie jest jedynie technicznym unowocześnieniem budynku. Współczesne lalkarstwo od dawna korzysta z projekcji, obrazu cyfrowego i łączenia klasycznych technik animacyjnych z nowymi technologiami. Dwa nowe projektory oraz media serwer mają więc poszerzyć możliwości inscenizacyjne Pleciugi, ale także zastąpić rozwiązania, których parametry i niezawodność ograniczają realizację bardziej wymagających projektów.
Dofinansowanie z MKiDN i pieniądze przekazywane przez samorząd województwa należy przy tym wyraźnie rozdzielić. Środki ministerialne są związane z konkretnym projektem inwestycyjnym i zakupem technologii, natomiast wsparcie województwa służy działalności artystycznej i obecności teatru w regionie.
Dla sceny, której początki sięgają czasów, kiedy szczecińscy lalkarze nie mieli nawet własnego miejsca do grania, jest w tym pewna klamra. Pleciuga zaczynała od objazdowych przedstawień w szkołach, później przez dziesięciolecia walczyła o kolejne siedziby, aż w 2009 roku otrzymała budynek zaprojektowany specjalnie dla teatru. Dzisiaj inwestuje w technologię pozwalającą rozwijać język sceniczny i jednocześnie ponownie wyjeżdża do widzów poza Szczecin.
