„Szkoła uwodzenia” Magdy Szpecht – premiera w Komunie Warszawa

Reżyserka, która od kilku lat konsekwentnie wykorzystuje narzędzia teatru dokumentalnego, dziennikarstwa śledczego i performansu do opowiadania o współczesnych mechanizmach władzy, tym razem bierze pod lupę zjawisko internetowych „guru podrywu”, rosyjskiej manosfery oraz związków między patriarchatem, propagandą i imperialną polityką.

Punktem wyjścia spektaklu staje się pozornie absurdalna historia. Po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny przeciwko Ukrainie do Warszawy przyjeżdża rosyjski celebryta, samozwańczy ekspert od uwodzenia kobiet, który organizuje autorski kurs podrywu. Wśród uczestników znajduje się bohater spektaklu – amator prowadzący własne śledztwo pod przykrywką. Dzięki fałszywej tożsamości i odpowiedniej charakteryzacji infiltruje środowisko, próbując zrozumieć mechanizmy działania kontrowersyjnego szkolenia.

To jednak dopiero początek opowieści. W miarę rozwoju akcji okazuje się, że działalność internetowego influencera wykracza daleko poza sprzedaż porad dotyczących relacji damsko-męskich. Twórcy odkrywają jego powiązania z rosyjskim aparatem propagandowym, a sam bohater zaczyna jawić się jako człowiek mający polityczne ambicje i aspirujący do najwyższych stanowisk w państwie. Manipulacja stosowana wobec kobiet okazuje się odbiciem znacznie szerszego modelu sprawowania kontroli – nad społeczeństwem, obywatelami i opinią publiczną.

Magda Szpecht nie interesuje się jednak prostą publicystyką. „Szkoła uwodzenia” bada przede wszystkim mechanizmy przemocy ukrytej pod językiem sukcesu, samorozwoju i budowania męskiej pewności siebie. Pokazuje świat, w którym relacje międzyludzkie zostają sprowadzone do strategii zdobywania przewagi, a drugi człowiek staje się celem operacji psychologicznej. Uwodzenie nie oznacza tutaj budowania bliskości, lecz zdobywanie władzy poprzez manipulację, kalkulację i podporządkowanie.

Spektakl analizuje zjawiska, które jeszcze kilka lat temu funkcjonowały głównie na marginesie internetu. Środowiska inceli, internetowych coachów męskości czy samozwańczych „samców alfa” coraz częściej przenikają dziś do głównego nurtu debaty publicznej, a ich narracje znajdują odbiorców wśród młodych mężczyzn poszukujących prostych odpowiedzi na społeczne frustracje. Twórcy pokazują, jak łatwo język motywacji i rozwoju osobistego może zostać wykorzystany do utrwalania seksistowskich stereotypów oraz budowania radykalnych postaw politycznych.

Jednym z najważniejszych tematów spektaklu pozostaje związek między patriarchatem a autorytaryzmem. W interpretacji twórców mechanizmy dominacji obecne w relacjach damsko-męskich nie różnią się zasadniczo od tych, które wykorzystywane są przez systemy totalitarne. Kontrola, podporządkowanie, dehumanizacja przeciwnika i nieustanna walka o władzę funkcjonują zarówno w prywatnych relacjach, jak i w polityce prowadzonej przez współczesną Rosję.

„Szkoła uwodzenia” powstała w oparciu o metody obserwacji uczestniczącej oraz Open Source Intelligence (OSINT), czyli tzw. białego wywiadu wykorzystującego publicznie dostępne źródła informacji. Ta metoda pracy od lat stanowi znak rozpoznawczy Magdy Szpecht, która łączy narzędzia reportażu, śledztwa dziennikarskiego i teatru dokumentalnego z językiem współczesnych sztuk performatywnych.

Twórcy określają spektakl mianem mockumentu. Dokumentalne materiały przeplatają się tutaj z fikcją, a język teatru spotyka się z estetyką filmu, internetu i mediów społecznościowych. Granica między rzeczywistością a inscenizacją pozostaje celowo niejednoznaczna, podobnie jak granice między prawdą, propagandą i internetową kreacją własnego wizerunku.

Istotnym elementem przedstawienia będzie również udział publiczności. Widzowie nie pozostaną biernymi obserwatorami wydarzeń. Zostaną włączeni do fikcyjnego szkolenia prowadzonego przez rosyjskiego influencera i staną się uczestnikami eksperymentu badającego skuteczność jego metod. Spektakl stawia pytanie nie tylko o podatność na manipulację, ale również o granice naszej odporności wobec współczesnych technik wpływu.

„Szkoła uwodzenia” wpisuje się w rozwijany przez Magdę Szpecht cykl projektów poświęconych wojnie w Ukrainie oraz rosyjskim mechanizmom dezinformacji. Reżyserka zrealizowała wcześniej między innymi performatywny wykład „Cyber Elf” poświęcony walce z rosyjską propagandą w internecie, spektakl „Będzie trzeba, to pójdę na wojnę” opowiadający historię artystki, która została żołnierką, a także głośny performans „Spy Girls”, w którym uczestniczki nawiązywały kontakt z rosyjskimi żołnierzami za pośrednictwem aplikacji randkowych, pozyskując informacje wykorzystywane następnie przez ukraińskie służby.

Na scenie wystąpią Lena Schimscheiner i Jan Sobolewski – aktorzy od lat związani z najciekawszymi projektami polskiego teatru współczesnego. O oprawę wizualną odpowiada Janek Simon, jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów konceptualnych, za muzykę Krzysztof Kaliski, kompozytor współpracujący z wieloma czołowymi reżyserami teatralnymi. Wideo przygotował Michał Rogulski, choreografię Katarzyna Szugajew, a dramaturgicznie projekt wspierał Szymon Adamczak.

Spektakl jest koprodukcją Komuny Warszawa i berlińskiego HAU Hebbel am Ufer, jednej z najważniejszych europejskich scen prezentujących teatr eksperymentalny i performans. Wydarzenie współfinansowane jest przez Miasto Stołeczne Warszawa w ramach programu Komuna Warszawa – Społeczna Instytucja Kultury.