Miłosz Bembinow na czele Stowarzyszenia Autorów ZAiKS

Zebranie Delegatów Stowarzyszenia Autorów ZAiKS wybrało władze na kolejną czteroletnią kadencję. Przewodniczącym Zarządu największej w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi ponownie został Miłosz Bembinow. Delegaci udzielili dotychczasowemu kierownictwu wyraźnego mandatu do kontynuowania reform rozpoczętych w mijającej kadencji: Miłosz Bembinow otrzymał 234 głosy na 239 oddanych głosów.

Wybór odbywa się w momencie, w którym ZAiKS notuje najlepsze wyniki w swojej historii. W 2025 roku Stowarzyszenie rozliczyło dla twórców rekordowe 677,3 mln zł wynagrodzeń autorskich – wobec 477,8 mln zł w 2022 roku. Co istotne, rekordowym wypłatom towarzyszył spadek średniego wskaźnika potrąceń na koszty zbiorowego zarządu – z 16,21 proc. w 2022 roku do 15,83 proc. w 2025 roku. Oznacza to, że ZAiKS działa coraz efektywniej.

– Wiem, że słowo “rekord” bywa nadużywane, ale trudno go uniknąć, gdy mówimy o 677 milionach złotych rozliczonych dla twórców. To nie są puste liczby – to realne środki, które trafiły do autorek i autorów. Te wyniki nie wzięły się znikąd, są efektem konsekwentnej pracy i dobrze ulokowanych inwestycji w rozwój. Mandat, który dziś otrzymaliśmy, traktuję nie jako nagrodę, lecz jako zobowiązanie, by tę pracę kontynuować – i w świecie, w którym zmiana jest jedyną stałą, jeszcze lepiej zabezpieczać pozycję twórców – mówi Miłosz Bembinow, kompozytor, dyrygent, Przewodniczący Zarządu ZAiKS-u.

Głównym motorem zmian był obszar cyfrowy. Inkaso z internetu w latach 2022–2025 wyniosło 394,9 mln zł – ponad 3,5-krotnie więcej niż w poprzednim czteroleciu (108,4 mln zł) – a udział internetu w inkasie wzrósł z 7,1 do 18,1 proc. Internet stał się trzecim filarem przychodów twórców, obok telewizji i wykonań publicznych. W 2025 roku Stowarzyszenie sfinalizowało renegocjacje stawek z kolejnymi serwisami streamingu muzyki, VOD, mediami społecznościowymi i platformami UGC; na koniec roku miało zawartych 627 umów na korzystanie z utworów w internecie. ZAiKS wzmocnił też swoją skuteczność na rynku koncertowym – wynagrodzenia autorskie z koncertów wzrosły w ciągu kadencji o ponad 205 proc., a tylko między 2024 a 2025 rokiem o blisko 40 mln zł.

Mijająca kadencja przyniosła również trwałe zmiany prawne. ZAiKS współkształtował nowelizację ustawy o prawie autorskim wdrażającą dyrektywę DSM – najważniejszą zmianę w tym obszarze od 1994 roku – w której znalazły się postulowane przez Stowarzyszenie zapisy o godziwym, odpowiednim i przede wszystkim proporcjonalnym wynagrodzeniu twórców, a także obowiązki licencyjne platform UGC. W kwietniu 2025 roku ZAiKS uzyskał zezwolenie MKiDN na reprezentowanie artystów wizualnych i fotografów, w następstwie czego jako pierwsza organizacja w Polsce uruchomił pośrednictwo w zakresie droit de suite. W latach 2022–2025 Stowarzyszenie wygrało ponad 5 tys. spraw sądowych.

Skala działalności społecznej również rosła: na cele socjalne, edukacyjne i kulturalne ZAiKS przeznaczył w latach 2022–2025 ponad 93,3 mln zł, a sam Fundusz Popierania Twórczości wsparł twórców kwotą blisko 25,8 mln zł. Powstały nowe programy edukacyjne dla autorek i autorów (m.in. ZAiKS Akademia, ZAiKS Edu, TekstMisja czy ZAiKS Music Camp), a Stowarzyszenie zainicjowało ZAiKS Lab – inicjatywę badawczo-rozwojową na styku sztuki, technologii i prawa.

Pozytywny odbiór kierunku zmian potwierdzają wyniki badania wizerunkowego powtórzonego w 2026 roku: odsetek twórców gotowych polecić ZAiKS innym autorom wzrósł z 59 do 80 proc., a przekonanie, że ZAiKS “o jednych dba lepiej, a o innych gorzej”, spadło z 41 do 28 proc.

W nową kadencję ZAiKS wchodzi jako organizacja stabilna finansowo i nowoczesna, z jasno określonymi priorytetami strategicznymi: wzrostem przychodów, transformacją cyfrową, optymalizacją procesów, ekspansją na rynku, utrwaleniem pozytywnego wizerunku i transformacją kultury organizacyjnej – ze szczególnym naciskiem na monetyzację rynku cyfrowego i dostosowaniem rozwoju sztucznej inteligencji do zasad prawa autorskiego.

ZAiKS