Jedynym kryterium konkursu jest dokumentalność rozumiana szeroko – jako przestrzeń poszukiwań, w której rzeczywistość spotyka się z formą teatralną, pozwalającą uruchomić nowe spojrzenie na otaczający nas świat.
Projekt Teatr na Faktach, realizowany przez Instytut Grotowskiego, od lat skupia się na opowiadaniu historii i zjawisk społecznych, które nie zawsze znajdują swoje miejsce w głównym nurcie debaty publicznej. Teatr oparty na faktach pozostaje zakorzeniony w konkretnym doświadczeniu, ale jednocześnie potrafi posługiwać się metaforą, dzięki której indywidualna historia zamienia się w doświadczenie wspólnotowe.
W finale tegorocznej edycji konkursu znalazło się osiem czytań performatywnych. Nagrodę Główną, czyli możliwość realizacji pełnoprawnego spektaklu w Instytucie Grotowskiego, przyznało niezależne jury w składzie: Dorota Brauntsch, Bartosz Panek, Roman Pawłowski-Felberg, Alina Szeptycka oraz Wojtek Ziemilski.
Nagroda Główna
Nagroda Główna trafiła do kolektywu Kobiecy Zakład Pracy za czytanie performatywne „…..obierania…..”.
Projekt przygotowały Monika Rak, Agnieszka Małgowska, Marta Lupa, Le Bielsk_x oraz Klaudia Niemkiewicz.
To historia o dyskryminacji osób nieheteronormatywnych. O zmaganiach związanych z zachowaniem własnej tożsamości i odzyskiwaniem głosu. O łamaniu kulturowych norm i różnych sposobach na „obieranie ziemniaków”. To również opowieść o tym, że doświadczenie niewidzialności można przekuć w siłę, której nie sposób zatrzymać.
Nagroda Publiczności
Nagrodę Publiczności zdobyło czytanie „MWK” autorstwa Aliny Kostiukovej.
Realizacja: Alina Kostiukova, Rimma Tyshkevych, Lolita Zhuravlova, Szymon Adam Bandyk.
Tekst dokumentalny został zbudowany na podstawie rozmów z członkiniami kobiecej organizacji partyzanckiej „Zła Mavka”, działającej na tymczasowo okupowanych terytoriach Ukrainy. Bohaterki podejmują pozornie drobne akty oporu – działania informacyjne, symboliczne gesty i codzienną, niewidoczną pracę wykonywaną w ciągłym zagrożeniu dekonspiracją.
Nagroda Radia Wrocław Kultura
Nagrodę Radia Wrocław Kultura otrzymał Olek Młyński za czytanie „Dać się porwać” w reżyserii Grzegorza Grecasa.
Realizacja: Bartosz Kułagowski, Piotr Misztela, Mateusz Zilbert, Anastazja Kowalska.
Czytanie opowiada historię porwania samolotu, który 30 kwietnia 1982 roku wystartował z Wrocławia do Warszawy, lecz ostatecznie wylądował na lotnisku Tempelhof w Berlinie Zachodnim. Sukces akcji był możliwy dzięki temu, że większość pasażerów stanowili porywacze, ich bliscy oraz osoby wtajemniczone w plan ucieczki na Zachód.
Wyróżnienie Pełnomocniczki Prezydenta Wrocławia ds. Równego Traktowania
Wyróżnienie Pełnomocniczki Prezydenta Wrocławia ds. Równego Traktowania Aliny Szeptyckiej otrzymało czytanie „Ruda wiewiórka”.
Projekt przygotowały Chasia Kornieva, Uliana Shargaeva i Victoria Yegorova.
Realizacja: Katya Egorova, Ana Mackiewicz, Michał Wolny.
Podczas ucieczki z Białorusi przez zieloną granicę dwie młode kobiety – lekarki skazane wcześniej na wieloletnie prace przymusowe – trafiają pod opiekę przemytnika, którego obecność okazuje się równie niebezpieczna jak system, przed którym próbują uciec. Historia opowiada o kobiecej solidarności, przyjaźni i cenie odzyskanej wolności. To także opowieść o zmaganiu się z biurokracją, ksenofobią i doświadczeniem depresji po opuszczeniu autorytarnego państwa.
Pozostałe finałowe czytania
„Głos kobiet”
Sandra Staletowicz, Iwona Woźniak, Barbara Opalska, Czesław Gałużny, Aleksandra Marzyńska
W czytaniu wystąpiły kobiety-matki opowiadające o doświadczeniu macierzyństwa nierozerwalnie związanego z niepełnosprawnością dzieci. Była to opowieść nie tylko o wyczerpaniu i utracie siebie, ale także o gniewie, poczuciu humoru, sile i solidarności.
„Enen. Nie pozwól mi obrócić się w piasek i odlecieć”
Marzena Sadocha, Anna Kulińska-Kieca
Performans poświęcony został tysiącom osób pochowanych w Polsce jako NN – Nomen Nescio. Punktem wyjścia stała się autobiograficzna historia zgłoszenia zaginięcia ojca. Akcja rozgrywa się równocześnie w małym dolnośląskim mieście i w Paryżu. To opowieść o tęsknocie, dziecięcym lęku, miłości oraz śmierci.
„To jest bowiem ciało moje”
Marika Kowalska, Jadwiga Klata, Zofia Zełep-Kraskowska, Dawid Tas
Monodram z pogranicza teatru tańca, teatru fizycznego i performansu słowa. Punktem wyjścia jest historia kobiety, która doświadczyła dwóch aborcji oraz podjęła świadomą decyzję o nieposiadaniu dzieci. W centrum opowieści znajduje się ciało – jego pamięć, napięcia, doświadczenia i sposoby opowiadania historii poprzez ruch.
„Książę Niezłomny. Rekonstrukcja”
Lukas Wojcicki, Agnieszka Błońska, Edmund Krempiński, Sos Osowsx
Czytanie stworzone przez osoby trans, niebinarne i cis przygląda się legendarnemu spektaklowi Jerzego Grotowskiego „Książę Niezłomny” z perspektywy cielesnej transgresji oraz współczesnych pytań o przemoc instytucjonalną. Twórcy zastanawiają się nad granicami eksploatacji ludzkiego ciała, relacją jednostki z instytucją oraz znaczeniem wolności w obliczu wojny i społecznego wykluczenia.
Partnerem medialnym wydarzenia był portal Teatr dla Wszystkich.
Instytut Grotowskiego we Wrocławiu