Luk Perceval już jutro w Łodzi. Rzadkie spotkanie z jednym z najważniejszych reżyserów europejskiego teatru

Już jutro w Szkoła Filmowa w Łodzi odbędzie się otwarte spotkanie z Lukiem Percevalem — jednym z najwybitniejszych współczesnych reżyserów europejskich. Początek wydarzenia zaplanowano na godzinę 11.00 w Hali Filmowej budynku Z. Wstęp pozostaje wolny, a organizatorzy podkreślają, że spotkanie ma charakter otwarty — mogą w nim uczestniczyć nie tylko studenci szkoły, ale wszyscy zainteresowani współczesnym teatrem.

Informacja ma szczególne znaczenie również dla warszawskiego środowiska teatralnego. To właśnie nasz portal jako pierwszy informował, że Luk Perceval już wkrótce rozpocznie pracę w Teatrze Narodowym w Warszawie, gdzie przygotuje „Oresteję”. Pisaliśmy o tym szerzej tutaj:

„Luk Perceval wystawi „Oresteję” w Teatrze Narodowym”

Luk Perceval urodził się w 1957 roku w Lommel we flamandzkiej części Belgii. Po ukończeniu studiów w Koninklijk Vlaams Conservatorium w Antwerpii rozpoczął pracę jako aktor w Koninklijke Nederlandse Schouwburg – Królewskim Teatrze Niderlandzkim. Bardzo szybko zaczął jednak interesować się reżyserią i poszukiwaniem własnego języka scenicznego.

Przełomowym momentem okazał się rok 1984, kiedy wspólnie z Guyem Joostenem założył w Gandawie grupę Blauwe Maandag Compagnie. To właśnie tam Perceval stawiał pierwsze kroki jako reżyser i budował estetykę, która w kolejnych dekadach miała uczynić go jednym z najważniejszych twórców europejskiej sceny. Spektakle Blauwe Maandag Compagnie zyskiwały coraz większe uznanie, a w 1998 roku z połączenia zespołu z Koninklijke Nederlandse Schouwburg powstał nowy teatr – Het Toneelhuis. Perceval został jego dyrektorem artystycznym.

W tamtym czasie był już jedną z kluczowych postaci tzw. flamandzkiej fali – pokolenia belgijskich artystów, którzy w latach 80. XX wieku radykalnie zmienili europejski teatr i performans. Obok Percevala do tego środowiska zaliczani są między innymi Jan Fabre, Jan Lauwers, Alain Platel czy Anne Teresa De Keersmaeker. Choć ich estetyki znacząco się różniły, wszyscy współtworzyli nowy język europejskiej sceny.

Teatr Percevala nigdy nie opierał się jednak na efektowności czy formalnym nadmiarze. Jego przedstawienia coraz mocniej zmierzały w stronę redukcji środków, koncentracji na aktorze i emocjonalnej prawdzie scenicznej sytuacji. Charakterystyczna dla jego pracy stała się niezwykła precyzja kompozycji, poetyka skrótu, ascetyczne użycie środków scenicznych oraz dbałość o warstwę dźwiękową przedstawień.

Perceval od lat kształtuje oblicze europejskiego teatru. Jego twórczość wyróżnia konsekwentnie rozwijany, autorski język oparty na pogłębionej pracy z aktorem, ascetycznym użyciu środków scenicznych oraz wyjątkowej intensywności emocjonalnej i precyzyjnie budowanym rytmie. Zarówno reinterpretacje klasyki, jak i realizacje współczesnych dramatów cechują się psychologiczną wnikliwością, formalną dyscypliną oraz bardzo silnym oddziaływaniem na widza.

Od 2005 roku reżyser pracował przede wszystkim w Niemczech. Najpierw był reżyserem rezydentem Schaubühne am Lehniner Platz, a następnie głównym reżyserem Thalia Theater w latach 2009–2014. Współpracował również z takimi instytucjami i festiwalami jak Münchner Kammerspiele, Deutsche Staatsoper Berlin, Wiener Festwochen, Salzburger Festspiele, Festival d’Avignon czy Edinburgh International Festival.

W 2018 roku zdecydował się wrócić do Antwerpii. W tym samym czasie Milo Rau objął dyrekcję NTGent i zaprosił Percevala do współpracy. W latach 2019–2022 belgijski reżyser był artystą rezydentem tego teatru.

Ostatnie sezony pokazują, że Perceval pozostaje twórcą niezwykle aktywnym i wciąż poszukującym nowych form teatralnego języka. W 2022 roku przygotował między innymi „Fuglane” w Det Norske Teatret, spektakl „Red” będący częścią trylogii „The Sorrows of Belgium” dla NTGent, a także realizacje „Uprowadzenia z seraju” w Nationaltheater Mannheim oraz Théâtre de la Ville w Luksemburgu. W tym samym roku stworzył również „Exil” w Berliner Ensemble.

Rok 2023 przyniósł między innymi „Pewnego długiego dnia” w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, monumentalny projekt „1984” w Berliner Ensemble oraz realizację „Ekklesiastischen Aktion” Bernda Aloisa Zimmermanna przygotowaną dla Lausitz Festival.

W 2024 roku Perceval wyreżyserował „Wolf unter Wölfen” w Thalia Theater Hamburg, „Rom” w Volkstheater Wien oraz „Jente 1983” w Det Norske Teatret w Oslo. Z kolei rok 2025 przyniósł premiery „Seks, Hajs & Głód” w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie, „Czekając na Godota” w Berliner Ensemble oraz „Mephisto” w Hessisches Staatstheater Wiesbaden.

Polska publiczność od lat ma okazję śledzić jego twórczość. W naszym kraju pokazywano między innymi „Wujaszka Wanię”, „Andromachę”, „Śmierć komiwojażera”, „Penthesileę”, „The Truth about the Kennedys” czy „Hamleta”. Szczególne miejsce zajmuje jednak współpraca z polskimi zespołami teatralnymi. W Narodowym Stary Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie oraz TR Warszawa stworzył „3Siostry”, za które otrzymał Nagrodę im. Konrada Swinarskiego dla najlepszego reżysera sezonu. Później zrealizował również „Pewnego długiego dnia”.

Organizatorzy podkreślają, że wizyta Percevala stanowi wydarzenie szczególne i rzadką okazję do bezpośredniego kontaktu z jednym z najważniejszych twórców współczesnego teatru europejskiego.

Spotkanie poprowadzi Maja Wisła-Szopińska — dramaturżka i kuratorka projektów teatralnych, aktywnie zaangażowana w rozwój współczesnej sceny oraz budowanie dialogu między twórcami a publicznością.

Spotkanie odbędzie się w Hali Filmowej (budynek Z) i potrwa około dwóch godzin.

Organizatorzy raz jeszcze podkreślają, że wydarzenie ma charakter otwarty.

W czasach, gdy większość kontaktu z europejskim teatrem odbywa się za pośrednictwem festiwali, nagrań albo krótkich wizyt repertuarowych, możliwość posłuchania Percevala na żywo wydaje się wydarzeniem wyjątkowym nie tylko dla studentów łódzkiej szkoły filmowej, ale właściwie dla całego środowiska teatralnego w Polsce.

Hasło towarzyszące spotkaniu brzmi: „Theater is writing in the sand”. I trudno o bardziej charakterystyczne zdanie dla twórcy, który od lat buduje teatr oparty nie na efekcie, lecz na obecności, pamięci i intensywności spotkania z widzem.

Szkoła Filmowa w Łodzi