4 czerwca w Narodowej Operze Ukrainy w Kijowie odbędzie się premiera opery Matki Chersonia Maxima Kolomiietsa, a Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie 16 października.
mat. plakat Teatr Wielki - Opera Narodowa
Matki Chersonia. Opera o odwadze ukraińskich matek zabrzmi najpierw w Kijowie, a jesienią w Warszawie
4 czerwca 2026 roku o godz. 18.00 w Narodowej Operze Ukrainy w Kijowie odbędzie się koncertowa premiera opery Matki Chersonia ukraińskiego kompozytora Maxima Kolomiietsa, napisanej do libretta amerykańskiego dramatopisarza George’a Branta w przekładzie Myroslava Laiuka. To jedno z najważniejszych nowych dzieł operowych poświęconych wojnie w Ukrainie, a zarazem projekt o wyjątkowej skali międzynarodowej.
Za pulpitem dyrygenckim stanie Keri-Lynn Wilson, założycielka i dyrektorka muzyczna Ukrainian Freedom Orchestra. Poprowadzi połączone zespoły Orkiestry i Chóru Narodowej Opery Ukrainy, Kijowską Cameratę oraz Chór Dziecięcy Liceum Muzycznego im. M. Łysenki w Kijowie. Za przygotowanie chóru Narodowej Opery Ukrainy odpowiada Bohdan Plish, a za przygotowanie chóru dziecięcego – Mariia Koval.
Opera opowiada historię dwóch matek z Chersonia, które wyruszają w dramatyczną podróż przez tysiące kilometrów kontrolowanego przez wroga terytorium, aby ratować swoje córki przetrzymywane przez rosyjskie siły na okupowanym Krymie. Fabuła została oparta na relacjach ukraińskich matek, które po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę musiały podejmować podobne, skrajnie ryzykowne wyprawy, aby odzyskać swoje dzieci.
Od lutego 2022 roku dziesiątki tysięcy ukraińskich dzieci zostało porwanych i poddanych przymusowej reedukacji w Rosji. Matki Chersonia są więc nie tylko operą wojenną, ale także opowieścią o jednym z najbardziej bolesnych doświadczeń współczesnej Ukrainy: o rodzicielskiej bezradności, odwadze, strachu i determinacji, która każe przekraczać granice niemożliwego.
„Naszym celem jest nagłośnić nie tylko dramat dotykający Ukrainę, ale także wiele podobnych tragedii mających miejsce w innych częściach świata, gdzie matki doświadczają ogromnego cierpienia, chcąc chronić swoje dzieci” – mówi Maxim Kolomiiets. „Moją intencją jest wzbudzić w ludziach współczucie, by starali się zapobiegać tego typu dramatom w każdy możliwy sposób” – dodaje kompozytor.
Kijowskie wykonanie będzie pierwszą publiczną prezentacją utworu, który powstał na zamówienie Metropolitan Opera w Nowym Jorku oraz Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie. 16 października 2026 roku w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej odbędzie się prapremiera pełnej inscenizacji Matki Chersonia. Amerykańska premiera dzieła została zaplanowana w Metropolitan Opera w sezonie 2027/2028.
Peter Gelb, dyrektor Metropolitan Opera, podkreśla znaczenie tego zamówienia jako gestu solidarności z Ukrainą: „Nie wyobrażam sobie lepszego sposobu wsparcia Ukrainy na froncie kultury niż zamówienie opery, która jest świadectwem indywidualnych aktów bohaterstwa, jakimi Ukraińcy i Ukrainki wykazują się w obliczu najpotworniejszych zbrodni i skrajnie dramatycznych okoliczności, które ich dotykają”.
Projekt łączy cztery instytucje: Metropolitan Opera w Nowym Jorku, Teatr Wielki – Operę Narodową w Warszawie, Operę Narodową Ukrainy oraz Lwowską Operę Narodową. Ma również wyraźny wymiar polityczny i symboliczny. Metropolitan Opera oraz Teatr Wielki – Opera Narodowa od początku rosyjskiej inwazji aktywnie wspierały ukraińskich artystów i ofiary wojny. Obie instytucje wsparły także powstanie Ukrainian Freedom Orchestra, zespołu, który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kulturowego oporu Ukrainy.
Podczas trasy koncertowej w 2025 roku Ukrainian Freedom Orchestra pod batutą Keri-Lynn Wilson wykonała premierowo Suitę z opery Matki Chersonia. Zespół nagrał ją następnie wraz z V Symfonią Beethovena dla Deutsche Grammophon. Nagranie ukazało się w lutym 2026 roku, w czwartą rocznicę rosyjskiej inwazji.
Podczas tegorocznego tournée Ukrainian Freedom Orchestra wykona Suitę z Matki Chersonia także w David Geffen Hall w Lincoln Center w Nowym Jorku. W koncercie wezmą udział ukraińscy śpiewacy: Mariana Mazur, Anastasiia Povazhna, Anastasiia Dovbius, Sofia Soloviy, Anzhelina Shvachka, Vitalii Rozdaihora i Taras Berezhansky.
Maxim Kolomiiets, autor muzyki, urodził się w 1981 roku w Kijowie. Jest absolwentem Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy w klasie oboju i kompozycji oraz Hochschule für Musik und Tanz w Kolonii w klasie kompozycji. Rozwinął równolegle karierę jako oboista i kompozytor. Tworzy utwory solowe, kameralne i orkiestrowe. Jest autorem dwóch oper: Espenbaum oraz Night. Jego muzyka była prezentowana na wielu międzynarodowych festiwalach, między innymi MATA Festival w Nowym Jorku, Darmstädter Ferienkurse, Donaueschinger Musiktage, Warszawskiej Jesieni oraz Festiwalu Ukraińskiej Muzyki Współczesnej w Nowym Jorku. Kolomiiets jest współzałożycielem Ensemble Nostri Temporis, założycielem barokowego Luna Ensemble oraz kuratorem muzycznym festiwalu Gogolfest w Kijowie. Obecnie mieszka w Niemczech.
Autorem libretta jest George Brant, amerykański dramaturg i librecista. Jest autorem wielu sztuk teatralnych, w tym Grounded, na podstawie której powstała opera zamówiona przez Metropolitan Opera z muzyką Jeanine Tesori. Prapremiera Grounded odbyła się w 2023 roku w Waszyngtońskiej Operze Narodowej, a jesienią 2024 roku dzieło trafiło na scenę Metropolitan Opera. Brant jest również autorem sztuk Marie and Rosetta, Into the Breeches!, The Prince of Providence, Elephant’s Graveyard, The Land of Oz, Tender Age i The Mourners’ Bench. Jego dramaty wystawiane były w Stanach Zjednoczonych i Europie, między innymi w Public Theater, Atlantic Theater Company, Trinity Repertory Company, Cleveland Play House, Studio Theatre w Waszyngtonie, Gate Theatre w Londynie i Traverse Theatre w Edynburgu. Jest laureatem między innymi Nagrody im. Lucille Lortel, Scotsman Fringe First Award oraz Nagrody Teatralnej Off West End.
Keri-Lynn Wilson, która poprowadzi koncertową premierę w Kijowie, jest założycielką i dyrektorką muzyczną Ukrainian Freedom Orchestra. Poprowadziła zespół podczas czterech międzynarodowych tras koncertowych, specjalnego koncertu w czwartą rocznicę wybuchu wojny oraz nagrań V i IX Symfonii Beethovena z autorską ukraińskojęzyczną wersją Ody do radości. W 2024 roku objęła stanowisko dyrektorki muzycznej Kijowskiej Cameraty. W swojej karierze współpracowała z najważniejszymi scenami operowymi i orkiestrami świata, między innymi Royal Opera House w Londynie, Metropolitan Opera, Operą Paryską, Staatsoper i Deutsche Oper w Berlinie, Canadian Opera Company, New York Philharmonic, NHK Symphony oraz Orkiestrą Symfoniczną Radia Bawarskiego. 24 sierpnia 2024 roku prezydent Wołodymyr Zełenski odznaczył ją Orderem Księżnej Olgi za zasługi dla ukraińskiej kultury.
Matki Chersonia są więc dziełem szczególnym: zamówionym przez najważniejsze instytucje operowe, tworzonym przez artystów ukraińskich i amerykańskich, opartym na doświadczeniu realnej wojny i jednocześnie wpisanym w długą tradycję opery jako sztuki opowiadającej o sprawach ostatecznych. Kijów usłyszy je jako pierwszy. Warszawa zobaczy pełną inscenizację 16 października. A później opera trafi do Nowego Jorku.
