Jeden z najbardziej rozpoznawalnych teatrów artystycznych w Polsce inwestuje w rozwiązania proekologiczne.
mat. Teatr Witkacego w Zakopanem - fot. M. Kopec.
Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Zakopanem poinformował o rozpoczęciu realizacji projektu pn. „Poprawa efektywności energetycznej budynku Teatru im. St. I. Witkiewicza w Zakopanem”.
Projekt zakłada kompleksową modernizację energetyczną budynku teatru i ma przyczynić się zarówno do poprawy komfortu użytkowników, jak i ograniczenia wpływu instytucji na środowisko naturalne.
Historia Teatru Witkacego sięga 24 lutego 1985 roku. Instytucja została utworzona w zabytkowym budynku dawnego sanatorium w Zakopanem przez młodych absolwentów szkoły teatralnej. Data inauguracji nie była przypadkowa — odbyła się dokładnie w setną rocznicę urodzin patrona sceny, Stanisława Ignacego Witkiewicza.
Witkacy — dramaturg, filozof, malarz i pisarz — pozostaje jedną z najbardziej niezwykłych postaci polskiej kultury XX wieku. Artysta związany z Zakopanem stworzył własną teorię Czystej Formy, która do dziś inspiruje kolejne pokolenia twórców teatralnych.
Od samego początku Teatr Witkacego rozwijał się jako miejsce niezależne, autorskie i wyraźnie odrębne od tradycyjnych instytucji repertuarowych. Twórcy sceny sprzeciwiali się bezwładowi ówczesnych instytucji kultury i szukali własnego języka teatralnego.
Misja teatru od lat pozostaje niezmienna. To scena otwarta, awangardowa i prowokująca, która — zgodnie z myślą Witkacego — miała stać się „schroniskiem” dla ludzi wciąż poszukujących kontaktu z prawdziwą sztuką i kulturą.
W Teatrze Witkacego odbywają się nie tylko przedstawienia dramatyczne, ale również koncerty, pokazy filmowe, recitale, spotkania literackie oraz wystawy plastyczne. Istotnym elementem działalności pozostaje również Galeria Teatru.
Jednym z najważniejszych wyróżników tej sceny jest szczególna relacja pomiędzy aktorami a publicznością. Widzowie traktowani są jak serdecznie witani goście, a każde przedstawienie ma być próbą rozmowy i dialogu.
Wyjątkowość miejsca buduje także zespół aktorski — grupa silnych osobowości artystycznych połączonych wspólnym myśleniem o teatrze i wspólnie podejmowanych decyzjach twórczych.
Spektakle Teatru Witkacego od lat dotykają tematów uniwersalnych i fundamentalnych: samotności człowieka w świecie pozbawionym dawnych wartości, zaniku komunikacji międzyludzkiej, kryzysu wspólnoty czy miejsca jednostki w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społecznej.
Przedstawienia zakopiańskiej sceny prezentowane były w wielu miastach Polski i poza jej granicami. Aktorzy uczestniczyli w prestiżowych festiwalach teatralnych, zdobywając liczne nagrody i wyróżnienia.
Zespół wielokrotnie brał także udział w wydarzeniach o charakterze ogólnopolskim i międzynarodowym, współpracując z najwybitniejszymi polskimi artystami różnych dziedzin sztuki.
Życie teatru od lat wyznaczają charakterystyczne rytuały i wydarzenia: premiery, letnie i zimowe sezony, Karnawał u Witkacego czy lutowe obchody urodzin teatru i patrona sceny. To właśnie wtedy do Zakopanego przyjeżdżają artyści, krytycy i teoretycy sztuki z całej Polski.
W listopadzie 2023 roku teatr otworzył również Scenę Atelier — przestrzeń dedykowaną młodym odbiorcom. Jej celem jest zapraszanie dzieci i młodzieży do współtworzenia teatralnej rzeczywistości oraz rozwijania kreatywności i kompetencji kulturowych.
Na czele Teatru Witkacego od czterech dekad stoi Andrzej Dziuk — jedna z najważniejszych postaci polskiego teatru autorskiego. Urodzony 14 listopada 1954 roku w Sosnowcu reżyser, scenograf i dyrektor naczelny oraz artystyczny zakopiańskiej sceny od początku pozostaje jej głównym spiritus movens i współtwórcą niezwykłego fenomenu tego miejsca.
To właśnie Andrzej Dziuk w lutym 1985 roku, wraz z grupą absolwentów krakowskiej PWST, powołał do życia Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Zakopanem — scenę, która szybko stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i bezkompromisowych teatrów artystycznych w Polsce. Absolwent reżyserii dramatu Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie jeszcze przed założeniem własnego teatru pracował m.in. jako asystent reżysera w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
Przez lata stworzył dziesiątki spektakli, które budowały legendę Teatru Witkacego. W swojej twórczości wielokrotnie sięgał nie tylko po dramaty patrona sceny, ale także po teksty Szekspira, Goethego czy Calderona. Jego teatr od początku rozwijał się w dialogu z teorią Czystej Formy Witkacego, choć sam Dziuk konsekwentnie unikał prostego odtwarzania estetycznych wzorców, budując własny, rozpoznawalny język sceniczny.
Pod jego kierownictwem Teatr Witkacego stał się miejscem wyjątkowym — przestrzenią artystycznej wolności, eksperymentu i bliskiego kontaktu z widzem. To właśnie ta konsekwencja, niezależność i wieloletnie budowanie autorskiej sceny sprawiły, że Andrzej Dziuk został laureatem prestiżowej Nagrody im. Zygmunta Hübnera „Człowiek Teatru 2024”, przyznawanej za wybitne zasługi dla rozwoju polskiego teatru i niezależność artystyczną.
Teraz Teatr Witkacego rozpoczyna kolejny ważny etap swojej historii — tym razem związany z modernizacją infrastruktury.
Jak poinformowała instytucja, głównym celem projektu jest poprawa efektywności energetycznej budynku poprzez ograniczenie zużycia energii pierwotnej, redukcję emisji CO₂ oraz zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
Zakres inwestycji obejmuje m.in.:
– wymianę źródła ciepła i rezygnację z ogrzewania gazowego na rzecz podłączenia do sieci geotermalnej,
– modernizację instalacji ogrzewania i systemu przygotowania ciepłej wody użytkowej,
– montaż nowoczesnego, energooszczędnego systemu klimatyzacji,
– instalację fotowoltaiczną o mocy 49,1 kWp wraz z magazynem energii.
Produkowana energia będzie wykorzystywana przede wszystkim do zasilania systemów oświetlenia budynku.
Projekt skierowany jest do szerokiego grona odbiorców. Każdego roku Teatr Witkacego odwiedza około 18 tysięcy widzów i turystów, którzy dzięki modernizacji mają zyskać lepsze warunki uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych.
Z efektów inwestycji korzystać będą także pracownicy teatru oraz dzieci i młodzież uczestniczące w działaniach edukacyjnych prowadzonych na Scenie Atelier.
Według przedstawionych danych projekt przyniesie bardzo konkretne efekty środowiskowe:
– zmniejszenie rocznego zużycia energii o ponad 71 procent,
– redukcję emisji gazów cieplarnianych o około 77 procent,
– ograniczenie emisji CO₂ o ponad 151 ton rocznie,
– poprawę jakości powietrza w Zakopanem dzięki odejściu od spalania gazu,
– zwiększenie niezależności energetycznej instytucji.
Całkowita wartość projektu wynosi 3 705 936 złotych, z czego 2 592 729,84 zł pochodzi z Funduszy Europejskich.
Modernizacja Teatru Witkacego pokazuje, że nawet instytucje o silnej artystycznej tożsamości i historycznym charakterze mogą skutecznie łączyć tradycję z nowoczesnością. W przypadku zakopiańskiej sceny inwestycja w efektywność energetyczną staje się jednocześnie inwestycją w przyszłość kultury.
