Zaproszenie na wystawę prezentującą historię i teraźniejszość jednej z najważniejszych instytucji kultury w Hiszpanii.
fot. Instytut Cervantesa
Madryt jest miastem teatru. Od XVI wieku aż do dziś teatr kształtował jego życie kulturalne, społeczne i gospodarcze, a nawet jego układ urbanistyczny.
Teatro Español to legendarna instytucja: to właśnie tu, w xx, odbywały się premiery najsłynniejszych sztuk Pedro Calderóna de la Barki, Lopego de Vegi i innych autorów Złotego Wieku. W ciągu kilkuset lat swojego istnienia teatr był świadkiem i sceną wielu ważnych wydarzeń historycznych i społecznych. Jego działalność budziła zachwyt i protesty, była źródłem barwnych anegdot i ostrych sporów. Trzy razy (w 1802 r., 1975 r. i 1991 r.) wybuchły w nim potężne pożary, z których wyszedł cało tylko cudem.
Wystawa jest okazją, aby zapoznać się z fascynującymi dziejami Teatro Español i jego repertuarem w różnych stuleciach. Można na niej zobaczyć fotografie i programy spektakli z ostatnich stu kilkudziesięciu lat (m.in. adaptacji tekstów Viriginii Woolf, Antonina Artauda, Ramóna Maríi del Valle-Inclána, Lopego de Vegi, Calderóna de la Barki), portrety aktorów i aktorek występujących na jego deskach, zdjęcia z epokowych wydarzeń rozgrywających się w jego scenerii, poznać ewolucję samego budynku i madryckiej Dzielnicy Literatury (Barrio de las Letras), w której się znajduje, a nawet zajrzeć za kulisy i dowiedzieć się więcej o pracy personelu technicznego – w wywiadach pełnych osobistych wspomnień i anegdot, pracownicy – Teatro Español odkrywają przed nami teatralną codzienność, dzielą się wspomnieniami i anegdotami.
„Teatro Español w Madrycie. Najstarszy teatr w Europie” to uczta nie tylko dla miłośników teatru i Madrytu, ale wszystkich zainteresowanych hiszpańską kulturą i historią. Te, jak w soczewce, skupiają się dziejach tej niezwykłej instytucji, która kończy w tym roku 443 lata i niezmiennie pozostaje jednym z najważniejszych miejsc na artystycznej mapie Hiszpanii.
Wystawę można oglądać od poniedziałku do piątku w godzinach 10-18.
Wstęp wolny.
Próby prezentowania działalności teatralnej rozpoczęły się w Madrycie w połowie XVI wieku. Początkowo odbywały się na dziedzińcach kamienic położonych blisko dzisiejszego Teatru Hiszpańskiego. Pierwszy budynek przeznaczony wyłącznie do celów scenicznych powstał w 1579 roku i był to Corral de la Cruz. Cztery lata później, na terenie, który dziś zajmuje Teatr Hiszpański, rozpoczął działalność Corral del Príncipe, mogący pomieścić około tysiąca widzów. To właśnie w tych dwóch teatrach prezentowana była genialna twórczość dramatyczna poetów hiszpańskiego Złotego Wieku: Lopego de Vegi, Calderóna de la Barki, Tirso de Moliny, Véleza de Guevary i Moreto, Rojasa Zorrilli.
W XVIII wieku corrales przekształciły się w teatry w stylu włoskim (tzw. coliseos). W połowie XIX wieku Coliseo del Príncipe przekształcił się w Teatro Español, którym pozostaje dziś. Zmian doświadczyła również dzielnica, nazywana dziś Barrio de las Letras (Dzielnicą Literatury). W okolicy powstały kawiarnie, które stały się miejscem spotkań literatów i artystów. Aktorki i aktorzy zdobyli popularność i pozycję społeczną, której odzwierciedleniem są liczne obrazy, ryciny i portrety pokazywane na wystawie.
Pierwsze dziesięciolecia XX wieku naznaczone były w Hiszpanii zażartymi sporami –politycznymi, religijnymi i społecznymi. Był to jednak także okres kulturalnego rozkwitu, tzw. literackiego Srebrnego Wieku i nowych perspektyw otwierających się przed Hiszpanią po proklamowaniu Drugiej Republiki w latach 30. Na scenę Teatro Español wkroczyły nowe pokolenia dramaturgów, na czele z Federico García Lorką, w których sztukach występowali legendarni dziś aktorzy jak Margarita Xirgu czy Enrique Borrás. Teatr był także miejscem ważnych spotkań i pamięci, to stąd wyruszały często manifestacje, to na scenie teatru odbywały się liczne uroczystości, organizowano czuwania przy zmarłych.
Wojna domowa odmieniła bieg życia w Hiszpanii, ale teatr nie zaprzestał intensywnej działalności. W czasach frankistowskiej dyktatury Teatro Español był przestrzenią sztuki i wolności, a powrót w połowie lat 70. demokracji stał się bodźcem dla nowych projektów i kreatywności. Na deskach Teatro Español klasycy zaczęli się spotykać z nowymi dramaturgami i autorami europejskimi.
W 2026 roku Teatro Español skończył 443 lata. Z nadzieją spogląda jednak w przyszłość i przyciąga wciąż nowe pokolenia publiczności. To teatr, który działa w konkretnej dzielnicy i w konkretnym mieście. Jest symbolem Madrytu i należy do wszystkich.
Wystawa potrwa od 23 kwietnia do 16 czerwca (Kraków, ul. Kanoniczna 12).
