O sztuce Oliviera de Sagazana – rytuał, materia, przemiana

Twórczość Oliviera de Sagazana sytuuje się na przecięciu performansu, rzeźby i malarstwa, gdzie ciało artysty staje się zarówno medium, jak i polem eksperymentu. W swoich działaniach wykorzystuje  glinę, rośliny, pigmenty, które nakłada na własną skórę, poddając ją nieustannej transformacji. W opisach performansów twórcy  często pojawia się pojęcie trance-like state — stan przypominający trans. Artysta wchodzi w intensywną sekwencję działań, co zbliża jego praktykę do rytuału, ale bez religijnego kontekstu.

Centralnym elementem jego praktyki jest akt przemiany, w którym twarz, podstawowy nośnik tożsamości ulega deformacji, zanika, a następnie wyłania się na nowo w kolejnych, niejednoznacznych formach. Hybrydyczne postaci odwołują się do pierwotnych instynktów i archaicznych wyobrażeń, sytuując doświadczenie widza poza porządkiem kulturowym. Twórca podkreśla, że na scenie niczego nie odgrywa, jego działanie jest kontynuacją życia innymi środkami. Fascynacja i udręczenie, o których mówi performer, nie odnoszą się do konkretnych wydarzeń, lecz do samego faktu istnienia. Są doświadczeniem życia, które nie daje się oddzielić od własnej intensywności i własnego rozpadu.   

Powstałe formy  sprawiają wrażenie zatrzymanych poza czasem,  uchwyconych w stanie pierwotnej egzystencji, wolnej od jednoznacznych emocji, a jednocześnie głęboko zakorzenionej w cielesnym doświadczeniu.

Praktyka de Sagazana stanowi intensywne studium kondycji ludzkiej, w której ciało staje się przestrzenią nieustannej  negocjacji pomiędzy tym, co znane, a tym, co nieuchwytne.

Na Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Butoh „Butohpolis” w Warszawie zaprezentowany zostanie „Hybridation”, spektakl performatywny autorstwa Oliviera de Sagazana, stanowiący rozwinięcie i zarazem transformację jego ikonicznego projektu „Transfiguration”. O ile pierwotna realizacja koncentrowała się na samotnym ciele artysty jako miejscu przemiany, „Hybridation” wprowadza drugi podmiot, otwierając przestrzeń relacji, napięcia i wzajemnego oddziaływania.

Spektakl realizowany jest w formie duetu z Alyzée Soudet-Polaris w którym dwoje wykonawców wykorzystuje materiały organiczne do nieustannego przekształcania swoich ciał i twarzy. Proces ten nie ma charakteru jednostronnego, artyści ingerują w swoje formy nawzajem, tworząc dynamiczny układ zależności, w którym granice między „ja” a „innym” ulegają stopniowemu rozmyciu.

Ciało przestaje być autonomiczną strukturą, a staje się przestrzenią negocjacji. Powstające w trakcie performansu formy przywodzą na myśl  organizmy, w których elementy ludzkie i nieludzkie splatają się w jedną, niestabilną całość.

,,Hybridation” pogłębia wcześniejszy wątek dehumanizacji, ale robi to poprzez fuzję. Powstają układy, w których trudno rozdzielić, gdzie kończy się jedno ciało, a zaczyna drugie.  Tożsamość staje się wspólna. Ciało naprawdę ulega przemianie na oczach widza i bez zabezpieczającego dystansu. To właśnie ta bezpośredniość sprawia, że jego prace są jednocześnie fascynujące i trudne w odbiorze. Olivier de Sagazan nie pokazuje historii, a  proces przemiany. Zostawia widza z pytaniem: kim jesteśmy, kiedy znika forma?

Adam Kamiński

* Międzynarodowy Festiwal Sztuki Butoh „Butohpolis”

21 kwietnia (wtorek) /  godz. 19.00

Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski, ul. Jazdów 2, Laboratorium, Sala im. Wojciecha Krukowskiego

Olivier de Sagazan i Alyzée Soudet-Polaris (Francja) – Hybridation

bilety: www.biletomat.pl