600 tysięcy złotych. Tyle Zarząd Województwa Dolnośląskiego przeznaczył na nowy konkurs z zakresu kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego w 2026 roku.
fot. Zarząd Województwa Dolnośląskiego
Program nosi nazwę „Znaki Szczególne” i – jak podkreślano podczas konferencji inaugurującej nabór – ma służyć nie tylko realizacji wydarzeń artystycznych, ale przede wszystkim wzmacnianiu regionalnej tożsamości.Ogłoszenie naboru odbyło się w obecności przedstawicieli samorządu i środowiska kultury. W konferencji udział wzięli: Jarosław Rabczenko – Członek Zarządu Województwa Dolnośląskiego, Izabela Kurc-Kuriata – Dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Kulturowego UMWD, Mateusz Geroń – Dyrektor Ziębickiego Centrum Kultury oraz Sebastian Majewski – Dyrektor Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
Jarosław Rabczenko mówił wprost o specyfice regionu.
Dolny Śląsk to przestrzeń o bogatej i wielowarstwowej historii. Region migracji, przesunięć granic, nowych początków. Terytorium, które nie ma jednej, linearnej narracji. Wicemarszałek podkreślił, że to województwo podlegające ciągłym przemianom, wymagające stałego namysłu nad własną tożsamością. Konkurs „Znaki Szczególne” ma być narzędziem, które pozwoli tę tożsamość wzmacniać i opowiadać współczesnym językiem.
Program zakłada wsparcie działań artystycznych, edukacyjnych i społecznych, które w nowoczesny sposób pokażą bogactwo kulturowe Dolnego Śląska – jego tradycje, różnorodność, lokalne historie i pamięć. Każde działanie ma być „znakiem szczególnym” regionu. Wydarzeniem, które wydobywa z lokalnych historii ich emocjonalny i symboliczny ciężar.
Istotne jest to, że konkurs skierowany jest do organizacji pozarządowych.
To właśnie NGO mają stać się realizatorami projektu. Program wpisuje się w ustawowy model współpracy samorządu z trzecim sektorem, oparty na ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz przyjętym przez Sejmik Województwa Dolnośląskiego programie współpracy z organizacjami pozarządowymi na 2026 rok.
– adresatami są organizacje pozarządowe oraz inne podmioty uprawnione w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, prowadzące działalność statutową w obszarze kultury i dziedzictwa;
– pula środków przeznaczona na zadanie „Znaki Szczególne” wynosi 600 000 zł;
– termin składania ofert upływa 18 marca 2026 r. o godz. 12.00;
– projekty będą realizowane od 4 maja do 31 grudnia 2026 r.;
– wymagany jest wkład własny w wysokości co najmniej 5% wartości projektu;
– koszty administracyjne finansowane z dotacji nie mogą przekroczyć 10% wnioskowanej kwoty;
– każdy podmiot może złożyć tylko jedną ofertę;
– oferta składana jest wyłącznie elektronicznie, poprzez Generator eNGO, z użyciem podpisu elektronicznego.
Pierwszy etap to działania lokalne – inicjowane w małych miejscowościach, zakorzenione w konkretnej wspólnocie. Drugi to etap prezentacyjny – pokazanie efektów w innych częściach regionu. Trzeci – promocyjny – zakłada wyjście poza Dolny Śląsk i budowanie ogólnopolskiej rozpoznawalności regionalnego dziedzictwa.
W praktyce oznacza to możliwość realizacji koncertów, spektakli, wystaw, instalacji, warsztatów, działań międzypokoleniowych, rekonstrukcji obrzędów czy projektów multimedialnych. Kluczowe są jednak nie same formy, lecz sens. Projekty mają integrować społeczności lokalne, wzmacniać edukację regionalną i budować poczucie ciągłości między dawnymi a współczesnymi mieszkańcami regionu.
Sebastian Majewski podczas konferencji mówił o dumie regionalnej bez patosu. O odpowiedzialności za własną opowieść. O potrzebie pielęgnowania tego, co lokalne, bez kompleksów wobec centrum. Podkreślał, że Dolny Śląsk ma własne historie i własne doświadczenia, odmienne od innych części kraju. Teraz pojawia się instrument finansowy, który pozwala te historie przełożyć na konkretne działania artystyczne.
Konkurs ma też wyraźnie określone kryteria oceny. Punktowane będzie nowatorstwo projektu, jego wartość artystyczna i kulturotwórcza, realność budżetu, zasięg oddziaływania, potencjał realizacyjny, wkład własny oraz rzetelność w rozliczaniu wcześniejszych dotacji. Minimalny próg rekomendacji to 50 punktów.
Istotnym elementem jest także obowiązek zapewnienia dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej osobom ze szczególnymi potrzebami. Nie wystarczy deklaracja – w ofercie trzeba szczegółowo opisać sposób zapewnienia dostępności.
„Znaki Szczególne” to z jednej strony konkurs grantowy. Z drugiej – sygnał polityki kulturalnej regionu. Samorząd wskazuje, że opowieść o Dolnym Śląsku ma powstawać nie tylko w instytucjach kultury, ale również w organizacjach społecznych, bliżej lokalnych wspólnot.
600 tysięcy złotych nie rozwiąże wszystkich problemów sektora. Może jednak uruchomić proces.
