Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych 2026

W dniach 5–8 marca 2026 roku Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu stanie się przestrzenią intensywnego spotkania z performansem tworzonym przez kobiety. Projekt „Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych”, kuratorowany przez Monikę Wachowicz, to czterodniowy przegląd, w ramach którego zaprezentowanych zostanie dwanaście performansów, spektakli i czytań performatywnych, realizowanych w kilku przestrzeniach Instytutu oraz w przestrzeni miejskiej.

Hasło tegorocznej edycji – „Żyjemy w czasach podłych” – wyznacza kontekst tematyczny wydarzenia. Program koncentruje się wokół zagadnień pamięci, traumy, doświadczenia wojny, migracji, cielesności oraz prób odbudowy podmiotowości i wspólnoty. „Szczeliny” nie są jednak jednorodnym manifestem – to raczej zbiór artystycznych wypowiedzi, które różnią się formą, językiem i skalą, ale spotykają się w punkcie krytycznego namysłu nad współczesnością.

Otwarcie w przestrzeni miasta

Przegląd otworzy 5 marca performans irackiej artystki Sakar Sleman, zaplanowany w przestrzeni wrocławskiego Rynku. Wydarzenie o charakterze otwartym wprowadzi widzów w tematykę pamięci, wojny i doświadczeń kobiet funkcjonujących w rzeczywistości permanentnego kryzysu. Twórczość Sleman, osadzona na styku performansu, instalacji i sztuk wizualnych, odnosi się do społecznych i politycznych napięć w Iraku oraz Kurdystanie, ze szczególnym uwzględnieniem kobiecej perspektywy.

Tego samego dnia w Sali Teatru Laboratorium zaprezentowane zostanie czytanie performatywne „Inwazja”, przygotowane przez ukraińskie twórczynie. Projekt opowiada o losach kobiet pracujących w seksworkingu w realiach wojny. Ciało zostaje tu potraktowane jako pole walki, ale także jako narzędzie przetrwania w świecie zdominowanym przez przemoc i patriarchalne mechanizmy władzy.

Wieczór zamknie spektakl „Materiały do Pokojówek” Studia WACHOWICZ/FRET – opowieść o kobietach z doświadczeniem uchodźczym, zamkniętych w jednej przestrzeni, zmuszonych do wypracowania wspólnego języka, który staje się podstawą budowania nowej tożsamości.

Wojna, ciało, schronienie

Drugi dzień przeglądu, 6 marca, przyniesie pokaz przedpremierowy spektaklu tanecznego „Nakba” w reżyserii Anny Gancarz. Tytuł – oznaczający w języku arabskim „katastrofę” – odnosi się do doświadczenia ludobójstwa i przemocy w Strefie Gazy. Spektakl podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie o granice ekspresji artystycznej wobec niewyobrażalnego cierpienia i utraty dzieciństwa.

Tego samego wieczoru zaprezentowany zostanie spektakl „Obłok Oorta” Teatru A Part – solowa, intymna opowieść, w której kosmiczna metafora staje się obrazem potrzeby schronienia i marzenia o niedostępnej Arkadii. Dzień zamknie kolejny pokaz „Materiałów do Pokojówek”, umożliwiający ponowną konfrontację z tym wielogłosowym doświadczeniem.

Performans jako proces i wspólnota

7 marca program przesuwa akcent w stronę długotrwałych form performatywnych i działań partycypacyjnych. Premierowy pokaz instalacji-performansu „7 szwów / 7 stitches” Agata di Masternak to pięciogodzinny proces, w którym akt gojenia – ciała i pamięci – zostaje rozpisany na działanie zbiorowe. Publiczność zostaje zaproszona do współtworzenia pracy, do fizycznego gestu malowania i zapisu własnych doświadczeń.

Popołudniowe „Sąsiedzi. Czytania na czas samotności” Społecznego Chóru Czytającego rozwijają temat relacji i izolacji, wykorzystując głos, ciszę i ruch jako równorzędne elementy narracji.

Wieczór przyniesie międzynarodowy kontekst przeglądu: spektakl butō „Corpus Delicti” włoskiej performerki Alessandra Cristiani, inspirowany twórczością Schielego, Bacona i Rodina, oraz solo „Étude no 1” według choreografii Marie Chouinard, w interpretacji Carol Prieur. To spotkanie z jednym z najważniejszych nurtów współczesnego tańca, w którym ciało funkcjonuje jako pole napięcia, rytuału i abstrakcyjnej formy.

Finał i wydarzenia towarzyszące

Ostatni dzień, 8 marca, otworzy solowy spektakl „Sublime” Karoliny Kraczkowskiej – choreograficzny dialog z kategorią wzniosłości, rozumianej jako doświadczenie jednoczesnej fascynacji i destabilizacji.

W Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego zaprezentowany zostanie performans „Dialogi miłości – pamięć pozorna”, a wieczór w Instytucie zamknie „Chaos” – performans Aurory Lubos, w którym nieuporządkowanie staje się narzędziem ekspresji i przekroczenia granic między widzem a uczestnikiem.

Integralną częścią projektu jest również wystawa „Prawo lustra” Dominiki Kuźniar – prezentowana jako wydarzenie towarzyszące, rozszerzające refleksję nad ciałem, pamięcią i materialnością.

Portal Teatr dla wszystkich, we współpracy z Instytutem im. Jerzego Grotowskiego, objął wydarzenie „Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych” patronatem medialnym oraz wsparciem promocyjnym.

Instytut Grotowskiego