Teatr Współczesny w Warszawie rozpoczął pracę nad jedną z najbardziej oczekiwanych premier nowego sezonu.
fot. Barbara Ojrzeńska
Na Scenie Głównej trwają próby do spektaklu „12 gniewnych ludzi” w reżyserii Piotra Ratajczaka. Premiera zaplanowana jest na 24 września.
Już pierwsza próba czytana zgromadziła imponującą obsadę dwunastu aktorów, którzy zmierzą się z legendarnym tekstem Reginalda Rose’a – dramatem od ponad siedemdziesięciu lat uznawanym za jedno z najważniejszych dzieł o mechanizmach sprawiedliwości, odpowiedzialności i sile indywidualnego sprzeciwu.
Punktem wyjścia jest pozornie prosta sytuacja. Dwunastu przysięgłych zamyka się w sali narad, by wydać werdykt w sprawie młodego chłopaka oskarżonego o zabójstwo ojca. Dowody wydają się jednoznaczne, świadkowie wiarygodni, a wyrok niemal przesądzony. Do skazania potrzebna jest jednomyślność.
Kiedy jeden z ławników zgłasza wątpliwości i odmawia natychmiastowego uznania oskarżonego za winnego, rozpoczyna się proces, który stopniowo odsłania nie tylko słabości materiału dowodowego, ale także uprzedzenia, emocje, frustracje i lęki samych przysięgłych.
To właśnie dlatego 12 gniewnych ludzi od dekad fascynuje kolejne pokolenia widzów. Historia staje się nie tylko opowieścią o sądzie, lecz także studium demokracji, odpowiedzialności obywatelskiej i odwagi potrzebnej do przeciwstawienia się większości.
Autorem tekstu jest amerykański dramaturg Reginald Rose, który napisał 12 Angry Men początkowo jako scenariusz telewizyjny. Prawdziwą nieśmiertelność przyniosła mu jednak ekranizacja z 1957 roku w reżyserii Sidneya Lumeta, uznawana dziś za jeden z najważniejszych filmów w historii kina.
Choć od premiery filmu minęło niemal siedemdziesiąt lat, poruszane w nim pytania pozostają niezwykle aktualne. W czasach społecznych podziałów, błyskawicznych ocen wydawanych w mediach społecznościowych i rosnącej polaryzacji politycznej opowieść o konieczności wysłuchania drugiego człowieka zyskuje nowy wymiar.
Za realizację spektaklu odpowiada Piotr Ratajczak, jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich reżyserów średniego pokolenia. Absolwent Wydziału Reżyserii Dramatu krakowskiej PWST (obecnie AST), od ponad dwóch dekad tworzy przedstawienia na najważniejszych scenach w Polsce.
Ratajczak znany jest przede wszystkim z teatru reagującego na współczesność. W swoich realizacjach często podejmuje tematy społeczne i polityczne, analizując mechanizmy władzy, wykluczenia czy zbiorowej pamięci. W jego dorobku znajdują się m.in. Biała siła, czarna pamięć, Żeby nie było śladów, On wrócił, Kariera Nikodema Dyzmy, Tango, Debil czy Stowarzyszenie Umarłych Poetów.
Charakterystyczną cechą jego twórczości jest także zainteresowanie adaptacjami filmowymi. Ratajczak wielokrotnie przenosił na scenę historie znane z kina, szukając w nich współczesnych sensów i społecznych kontekstów. Krytycy zwracają uwagę na jego umiejętność łączenia atrakcyjnej formy z diagnozą rzeczywistości społecznej.
Poza działalnością reżyserską pełnił funkcje kierownicze i programowe w polskich teatrach. Był dyrektorem artystycznym Teatru Dramatycznego w Wałbrzychu, konsultantem programowym Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu oraz dyrektorem artystycznym festiwalu „m-teatr” w Koszalinie. Od września 2025 roku objął funkcję dyrektora artystycznego Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu.
Przy realizacji 12 gniewnych ludzi Ratajczak ponownie współpracuje z artystami, którzy wielokrotnie tworzyli wraz z nim cenione przedstawienia.
Scenografię oraz reżyserię świateł przygotowuje Marcin Chlanda, autor oprawy wizualnej wielu ważnych realizacji reżysera. Kostiumy stworzy Grupa Mixer, a za ruch sceniczny odpowiada Arkadiusz Buszko. To twórcy, którzy od lat współpracują z Ratajczakiem przy kolejnych projektach teatralnych.
W spektaklu wystąpią:
Premiera: 24 września | Scena Główna
Jeśli pierwsza próba jest zapowiedzią tego, co wydarzy się jesienią na scenie, widzów czeka spotkanie z klasyką, która mimo upływu czasu nie przestaje stawiać fundamentalnych pytań o prawdę, odpowiedzialność
